Kujtimet e Xhanfise Kekos nga lindja e një kryevepre të kinemasë shqiptare
Pesëdhjetë vjet më parë, në janarin e vitit 1976, në ekranet shqiptare do të shfaqej për herë të parë filmi “Beni ecën vetë”, një nga veprat më të dashura të kinemasë shqiptare, që do të shënonte fëmijërinë e disa brezave dhe do të mbetej një pikë referimi e artit filmik për fëmijë.
Me rastin e 50-vjetorit të realizimit të filmit, rikthehemi te kujtimet e regjisores së shquar Xhanfise Keko, të përmbledhura në librin autobiografik “Ditët e jetës sime” (2007), ku ajo rrëfen me sinqeritet, emocion dhe hollësi procesin e lindjes së “Benit”.
Në kujtimet e saj, Keko ndalet që në fillesë te premiera e filmit, më 26 janar 1976, një mbrëmje dimri që, sipas saj, “u ngroh nga duartrokitjet e gjata dhe sytë e ndritur të fëmijëve”. Ajo përshkruan emocionin kur pa në skenë fëmijët-aktorë Herion Spiro, Selma Sotillari, Adrian Laperi, Gjergji Sollaku, Genci Anastasi, Kosta Guda, të cilët u pritën me të njëjtin respekt si aktorët e mëdhenj Pandi Raidhi, Dhorkë Orgocka dhe Yllka Mujo. “Atë mbrëmje,” shkruan Keko, “u binda se filmi kishte gjetur rrugën e tij te publiku.”
Regjisorja rrëfen se ideja për filmin lindi nga një letër e vërtetë fëmijësh, e mbërritur në redaksinë e Kinostudios, një letër e thjeshtë, e mbushur me mall dhe ndjenjë, që do të shërbente si frymëzim për skenarin e Kiço Blushit. Keko kujton se skenari u vlerësua menjëherë për pastërtinë, botën e brendshme të fëmijëve dhe mesazhin human që përcillte.
Një nga kapitujt më të ndjerë të librit i kushtohet përzgjedhjes së aktorëve fëmijë. Ajo shkruan se u panë rreth katër mijë fëmijë në shkollat e Tiranës, një proces i lodhshëm, por i domosdoshëm. “Kërkoja jo aktorë të vegjël,” thekson Keko, “por fëmijë që të ishin vetvetja para kamerës.” Roli i Benit iu besua Herion Spiros, ndërsa personazhi i Jetës – “Tullumbacja” – Selma Sotillarit, një zgjedhje që regjisorja e konsideronte vendimtare për shpirtin e filmit.
Xhirimet u zhvilluan në Vithkuq të Korçës, një vend që, sipas Kekos, i dha filmit qetësinë, bukurinë dhe autenticitetin që kërkonte historia. Në librin e saj, ajo përshkruan ditët e xhirimit si të lodhshme, por plot gëzim, ku fëmijët jetonin filmin edhe jashtë kamerës, duke e bërë rrëfimin edhe më të vërtetë.
Sot, pas 50 vitesh, “Beni ecën vetë” mbetet jo vetëm një film i dashur, por edhe një dëshmi e mënyrës se si arti, kur lind nga sinqeriteti dhe dashuria për fëmijët, arrin të sfidojë kohën. Kujtimet e Xhanfise Kekos e pasurojnë edhe më tej këtë vepër, duke na lejuar të shohim pas kuintave të një filmi që vazhdon të ecë vetë në kujtesën kolektive shqiptare.
Gjatë këtyre viteve filmi “Beni ecën vetë” është pritur me mjaft interes edhe nga spektatori i huaj në Gjermani, Zvicër, Francë, Itali, Jugosllavi, Greqi, Turqi, Danimarkë, Algjeri, Austri, Spanjë, Norvegji e USA ku është shfaqur në festivale e kompeticione ndërkombëtare filmi.
