Modelet tradicionale të terapisë në Perëndim janë ndërtuar mbi një ide të përhapur: kulturat kolektiviste kufizojnë emocionet, ndërsa ato individualiste nxisin lirinë emocionale. Por kërkimet më të fundit në psikologjinё ndërkulturore tregojnë një realitet më kompleks, duke sfiduar bindjet e vjetra mbi mënyrën se si njerëzit ndiejnë dhe shprehin emocionet.
Sipas një studimi global të zhvilluar në 69 vende, shoqëritë më individualiste shfaqin një uniformitet më të madh emocional. Pra, njerëzit jo vetëm që ndihen në mënyra të ngjashme, por edhe besojnë se duhet të ndihen njësoj. Kjo bie ndesh me idenë se individualizmi prodhon liri emocionale; në fakt, normat e përbashkëta duket se përcaktojnë cilat emocione janë të pranueshme dhe cilat duhen shmangur, sidomos ato negative.
Në të kundërt, kulturat kolektiviste shfaqin një larmi më të madhe në përjetimin e emocioneve. Turpi mund të shihet si përgjegjësi morale dhe jo si dobësi personale; shqetësimi mund të interpretohet si shenjë kujdesi; ndërsa trishtimi mund të forcojë lidhjet me të tjerët. Kjo nuk përfaqëson kaos emocional, por një ndjeshmëri më të madhe ndaj kontekstit dhe marrëdhënieve.
Ekspertët theksojnë se rregullimi i emocioneve nuk ndjek një standard universal — ai synon rezultate që vlerësohen nga kultura përkatëse. Në shumë shoqëri perëndimore, qëllimi është të ndihesh pozitiv, autentik dhe të shprehesh hapur. Ndërsa në kontekste kolektiviste, prioritet kanë ruajtja e harmonisë, mbrojtja e marrëdhënieve dhe shmangia e barrës emocionale ndaj të tjerëve.
Studimet tregojnë gjithashtu se emocionet janë të ndërtuara kulturalisht dhe se mënyra si njerëzit i shfaqin ato ndikohet fort nga normat sociale. Kulturat individualiste priren të inkurajojnë shprehjen, veçanërisht të emocioneve pozitive, ndërsa ato kolektiviste shpesh rregullojnë më fort emocionet negative për të ruajtur ekuilibrin në grup.
Këto dallime kanë pasoja të drejtpërdrejta për terapinë. Terapistët mund të mbartin supozime të padukshme për atë se cilat emocione duhen shprehur dhe çfarë përbën progres në trajtim. Kur profesionisti dhe klienti vijnë nga botë kulturore të ndryshme, ekziston rreziku i keqinterpretimit — për shembull, përmbajtja emocionale mund të ngatërrohet me shmangie, ndërsa qetësia me mungesë vuajtjeje.
Pa përulësi kulturore, paralajmërojnë studiuesit, terapistët mund të lexojnë gabim sinjalet emocionale, të ndjekin objektiva të papërshtatshëm dhe madje të turpërojnë pa dashje mënyra emocionale që janë plotësisht koherente me kulturën e klientit.
Një qasje më e dobishme, sugjerojnë ekspertët, është ndryshimi i pyetjes bazë: jo “pse ky klient nuk shpreh më shumë emocione?”, por “çfarë gjendjeje emocionale po përpiqet të ruajë dhe pse kjo ka kuptim në botën e tij?”. Kur emocionet kuptohen brenda kulturës, marrëdhënieve dhe sistemit të vlerave, terapia bëhet jo vetëm më efektive, por edhe më respektuese.
(Burimi: Psychology Today)
