Vendet e Gjirit po tregojnë gjithnjë e më pak durim ndaj Iranit, ndërsa lufta në Lindjen e Mesme hyn në javën e tretë dhe tensionet në rajon arrijnë nivele të reja. Burime nga rajoni i thanë Reuters se, ndonëse këto vende nuk e kërkuan nisjen e luftës nga SHBA, tani ato po i bëjnë thirrje Uashingtonit që të mos tërhiqet para se të dobësojë ndjeshëm kapacitetet ushtarake të Teheranit.
Sipas tre burimeve nga vendet e Gjirit, liderët rajonalë kanë frikë se Irani mund të dalë nga konflikti ende i aftë për të kërcënuar prodhimin e naftës dhe infrastrukturën energjetike, duke rrezikuar ekonomitë që varen nga ky sektor jetik.
Nga kundërshtim në përballje të hapur
Në fillim të konfliktit, shumë vende të Gjirit ishin kundër luftës. Por situata ndryshoi ndjeshëm pasi Irani filloi të godasë drejtpërdrejt objektiva në rajon.
“Pёrshtypja tani në gjithë Gjirin ёshtё se Irani ka kaluar çdo vijë të kuqe,” tha Abdulaziz Sager, drejtues i një qendre studimore saudite dhe njohës i qëndrimeve qeveritare në rajon.
“Në fillim e kundërshtuam luftën, por kur filluan të na godasin, ata u kthyen në armik. Nuk ka mënyrë tjetër për t’i përshkruar,” shtoi ai.
Sulmet iraniane me raketa dhe dronë kanë goditur aeroporte, porte, objekte nafte dhe zona civile në të paktën gjashtë vende të Gjirit, duke rritur ndjeshëm pasigurinë në rajon.
Hormuzi, “arma” më e fortë e Iranit
Një nga shqetësimet më të mëdha për vendet e Gjirit është kontrolli që Irani po ushtron mbi Ngushticën e Hormuzit, nga ku kalon rreth 20% e furnizimit global me naftë.
Teherani ka arritur të bllokojë pjesërisht trafikun detar dhe në praktikë po vendos se cilat anije mund të kalojnë dhe cilat jo, duke e kthyer këtë korridor strategjik në një mjet presioni ndaj botës.
Liderët rajonalë druhen se nëse Irani nuk dobësohet ndjeshëm, ai mund ta përdorë Hormuzin si një “levë të përhershme presioni”, duke mbajtur peng ekonomitë e rajonit dhe tregjet globale të energjisë.
“Nëse amerikanët tërhiqen pa përfunduar punën, ne do të mbetemi vetëm përballë Iranit,” paralajmëroi Sager.
Presioni ndaj SHBA-së dhe aleatëve
Sipas burimeve diplomatike, SHBA po i bën presion vendeve të Gjirit që të bashkohen më aktivisht në fushatën ushtarake kundër Iranit. Megjithatë, përgjigjja e vendeve të rajonit ka qenë e kujdesshme.
Emiratet e Bashkuara Arabe janë shprehur publikisht se nuk duan të përfshihen në përshkallëzim të mëtejshëm, por theksojnë se do të marrin çdo masë për të mbrojtur sigurinë e tyre.
Ndërkohë, vendet e tjera të Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit – Arabia Saudite, Katari, Kuvajti, Bahreini dhe Omani – nuk kanë arritur ende një qëndrim të përbashkët, duke zhvilluar vetëm një takim virtual dhe pa organizuar një samit të plotë koordinues.
Frika nga një luftë më e gjerë
Edhe pse janë të shqetësuar nga kërcënimi iranian, vendet e Gjirit druhen se përfshirja e drejtpërdrejtë në luftë mund të çojë në një konflikt më të gjerë rajonal, me pasoja të paparashikueshme.
Eksperti i marrëdhënieve ndërkombëtare, Fawaz Gerges, e përshkruan situatën si një “balancë të vështirë” mes nevojës për të frenuar Iranin dhe rrezikut për t’u përfshirë në një luftë që nuk e kanë nisur vetë.
Për momentin, vendet e Gjirit po ndjekin një strategji të kujdesshme: mbrojnë interesat dhe sinjalizojnë vijat e kuqe, por shmangin përfshirjen e drejtpërdrejtë ushtarake.
Një kërcënim afatgjatë
Sipas analistëve, fakti që Irani ka treguar se mund të bllokojë Hormuzin ka ndryshuar rrënjësisht balancat në rajon.
“Tani që Irani ka provuar se mund të mbyllë Hormuzin, kërcënimi për Gjirin është krejtësisht i ri dhe afatgjatë,” tha Bernard Haykel, profesor në Universitetin Princeton.
Nëse situata nuk zgjidhet, vendet e Gjirit përballen me një realitet të ri, ku siguria energjetike dhe stabiliteti ekonomik mbeten vazhdimisht në rrezik.
(Burimi: Ynet Global)
