Një protestues iranian 26-vjeçar, Erfan Sultani, ndodhet në një gjendje ankthi të vazhdueshëm pasi ekzekutimi i tij i planifikuar u shty në momentin e fundit. Sultani, një tregtar nga qyteti Fardis pranë Teheranit, u arrestua më 8 janar gjatë protestave të fundit antiqeveritare dhe u akuzua për “moharebeh” – një vepër që në ligjin iranian nënkupton “luftë kundër Zotit” dhe dënohet me vdekje. Gjyqi i tij thuhet se zgjati vetëm një orë dhe, sipas familjarëve dhe organizatave të të drejtave të njeriut, ai nuk pati akses real në mbrojtje ligjore, ndërsa avokati i licencuar nuk u lejua të shqyrtonte dosjen e çështjes. Familjes iu dhanë vetëm pak minuta për ta takuar për herë të fundit pas shpalljes së dënimit, me paralajmërimin se vendimi ishte përfundimtar.
Ekzekutimi ishte planifikuar për 14 janar, por pas ndërhyrjes ndërkombëtare, dënimi u pezullua përkohësisht. Autoritetet iraniane kanë deklaruar se pezullimi është vetëm i përkohshëm dhe kanë paralajmëruar ndëshkime të ashpra ndaj atyre që i quajnë “trazues” të rendit gjatë protestave që kanë përfshirë vendin. Ndërkohë, ndërprerja e internetit në Iran ka ngadalësuar përhapjen e protestave, por organizatat e të drejtave të njeriut dhe të afërmit e Sultanit konfirmojnë se rasti i tij mbetet aktiv dhe se rreziku i ekzekutimit nuk ka kaluar.
Historia e tij ka tërhequr vëmendje ndërkombëtare, pasi përfaqëson një model të përsëritur në sistemin iranian: arrestime të shpejta, gjyqe të mbyllura, mungesë transparence dhe dënime kapitale për persona të përfshirë në protesta. Sipas raporteve të organizatave ndërkombëtare, Irani renditet ndër vendet me numrin më të lartë të ekzekutimeve në botë. Vetëm vitin e kaluar, mbi një mijë e nëntëqind dënime me vdekje janë raportuar të jenë zbatuar, shifër që përbën rritje të ndjeshme krahasuar me vitet e mëparshme. Amnesty International ka denoncuar vazhdimisht gjyqe “thellësisht të padrejta” në Gjykatat Revolucionare, ku të akuzuarit përballen me akuza të paqarta si “armiqësi ndaj Zotit” apo “korrupsion mbi tokë”, të përdorura shpesh kundër disidentëve politikë.
Ndërkohë, dëshmitë e ish-të burgosurve politikë flasin për kushte të rënda paraburgimi, presion psikologjik të vazhdueshëm dhe mungesë minimale të kushteve bazë njerëzore. Një ish-i burgosur, i mbajtur më parë në burgun famëkeq Evin, ka treguar se jeta aty ishte e dominuar nga frika, izolimi dhe pasiguria, me kontakt minimal me familjen dhe mungesë reale të kujdesit mjekësor. Ai e ka quajtur këtë realitet “torturë pasive”, ku presioni mendor dhe frika e vazhdueshme bëhen pjesë e ndëshkimit.
Ekspertë të psikologjisë kriminale theksojnë se njoftimi i papritur i një ekzekutimi të afërt pas një procesi gjyqësor të rremë shkakton traumë të rëndë, jo vetëm tek i dënuari, por edhe tek familja, duke shërbyer si mjet frikësimi për shoqërinë. Kjo, sipas tyre, është një taktikë e përdorur nga regjimet represive për të mbjellë terror dhe për të paralizuar çdo rezistencë.
Protestat e fundit në Iran kanë ardhur në një klimë të tensionuar politike dhe ekonomike, ndërsa raportet flasin për mijëra të arrestuar dhe qindra viktima gjatë përplasjes me forcat e sigurisë. Në këtë sfond, rasti i Erfan Sultanit është kthyer në simbol të një vale represioni që vazhdon të trondisë vendin.
Familja e tij kërkon transparencë dhe rihapje të procesit, ndërsa organizatat ndërkombëtare bëjnë thirrje për ndalimin e ekzekutimeve ndaj protestuesve. Por në Iran, ku dënimi me vdekje përdoret ende si instrument politik, fati i tij mbetet i pasigurt.
(Burimi: Mirror)
