Zgjerimi i shpejtë i energjisë diellore në Indi është përshëndetur si një histori suksesi në luftën kundër ndryshimeve klimatike. Megjithatë, pas këtij tranzicioni të gjelbër fshihet një sfidë serioze: mungesa e një plani të qartë për menaxhimin e mbetjeve të paneleve diellore.
Në pak më shumë se një dekadë, India është shndërruar në prodhuesin e tretë më të madh të energjisë diellore në botë. Panelet janë shtrirë nga parqet gjigante diellore deri te çatitë e shtëpive në qytete dhe fshatra. Sipas të dhënave zyrtare, rreth 2.4 milionë familje kanë instaluar sisteme diellore falë skemave të subvencionimit shtetëror.
Kjo rritje ka ndihmuar në uljen e varësisë nga qymyri. Edhe pse burimet jo të rinovueshme vazhdojnë të furnizojnë mbi gjysmën e kapacitetit energjetik të vendit, energjia diellore tashmë përbën më shumë se 20% të prodhimit total.
Rreziku që vjen pas 25 vitesh
Problemi shfaqet në fund të ciklit jetësor të paneleve. Panelet diellore zgjasin mesatarisht rreth 25 vjet dhe më pas duhet të hiqen. Edhe pse janë kryesisht të riciklueshme, ato përmbajnë gjurmë metalesh toksike si plumbi dhe kadmiumi, të cilat mund të ndotin tokën dhe ujin nëse nuk trajtohen siç duhet.
India aktualisht nuk ka një sistem të dedikuar dhe të strukturuar për riciklimin e mbetjeve diellore. Ekzistojnë vetëm disa impiante të vogla, ndërsa nuk ka as të dhëna zyrtare të sakta për sasinë e mbetjeve. Studime të pavarura vlerësojnë se mbetjet diellore mund të arrijnë rreth 600 mijë ton deri në vitin 2030.
Një raport i fundit nga Council on Energy, Environment and Water paralajmëron se deri në vitin 2047, India mund të gjenerojë mbi 11 milionë ton mbetje diellore. Për t’i përballuar këto sasi do të nevojiteshin afro 300 impiante riciklimi dhe investime qindra milionë dollarëshe gjatë dy dekadave të ardhshme.
“Shumica e parqeve të mëdha diellore u ndërtuan në mesin e viteve 2010, ndaj vala e vërtetë e mbetjeve do të vijë pas 10–15 vitesh”, shpjegon Rohit Pahwa nga kompania energjetike Targray.
Një sfidë globale, por me politika të ndryshme
Problemi i mbetjeve diellore nuk është unik për Indinë. Edhe SHBA dhe Kina pritet të përballen me qindra mijëra ton mbetje deri në vitin 2030. Por politikat ndryshojnë ndjeshëm.
Në SHBA, riciklimi udhëhiqet kryesisht nga tregu dhe rregulloret shtetërore, ndërsa Kina dhe India janë ende në fazë ndërtimi të kuadrit ligjor. Në vitin 2022, India përfshiu panelet diellore në rregulloren për mbetjet elektronike, duke i bërë prodhuesit përgjegjës për riciklimin në fund të jetës së produktit. Megjithatë, zbatimi i ligjit mbetet i pabarabartë, veçanërisht për panelet shtëpiake.
Shpesh, panelet e dëmtuara ose të vjetra përfundojnë në depo ose te riciklues të paautorizuar, ku përdoren metoda të pasigurta që mund të çlirojnë substanca toksike.
Energjia e pastër sot, mbeturina nesër?
Ekspertët paralajmërojnë se pa veprime të shpejta, energjia diellore mund të krijojë një problem të ri mjedisor. “Energjia diellore jep iluzionin e pastërtisë për dy dekada, por pa riciklim serioz rrezikon të lërë pas varreza panelesh”, thotë eksperti i mjedisit Sai Bhaskar Reddy Nakka.
Megjithatë, ka edhe optimizëm. Riciklimi i avancuar mund të rikuperojë metale të çmuara si silici, argjendi dhe bakri, duke ulur nevojën për nxjerrje të reja dhe duke parandaluar miliona ton emetime karboni. Ekspertët theksojnë se dekada e ardhshme do të jetë vendimtare për të ndërtuar një sistem riciklimi të qëndrueshëm dhe të vetëfinancuar.
Pa një plan të qartë, paralajmërojnë ata, energjia e pastër e sotme mund të shndërrohet në një problem serioz mjedisor të së nesërmes.
(Burimi: BBC)
