Donald Trump ka refuzuar të thotë qartë deri ku është i gatshëm të shkojë për të marrë Groenlandën, duke lënë të kuptohet se as përdorimi i forcës nuk përjashtohet. I pyetur në një konferencë shtypi në Shtëpinë e Bardhë nëse do të shkonte deri në pushtim ushtarak të territorit danez, presidenti amerikan u përgjigj shkurt: “Do ta shihni…”, përpara se të kalonte menjëherë te pyetja tjetër.
Deklarata ka rritur pasigurinë mes aleatëve perëndimorë, veçanërisht në NATO, ku Trump sërish vuri në dyshim ekuilibrin e aleancës. Ai përsëriti disa herë se NATO është “aq e fortë se janë Shtetet e Bashkuara” dhe se pa Uashingtonin aleanca nuk do të kishte peshë reale.
“Kur erdha në detyrë, NATO ishte e dobët. Tani është shumë më e fortë. Pavarësisht nëse ju pëlqen apo jo, NATO është aq e fortë se jemi ne. Nëse NATO nuk na ka ne, nuk është shumë e fortë,” deklaroi Trump.
I pyetur nëse do të rrezikonte edhe shpërbërjen e NATO-s për të realizuar ambicien e tij mbi Groenlandën, Trump tha se beson se “do të gjendet një zgjidhje ku të gjithë do të jenë të kënaqur”, duke shtuar se SHBA “ka nevojë për Groenlandën për sigurinë kombëtare dhe madje për sigurinë botërore”.
Këto deklarata erdhën vetëm disa orë përpara nisjes së tij drejt Samitit Ekonomik Botëror në Davos, ku pritet të përballet drejtpërdrejt me udhëheqësit evropianë të alarmuar nga retorika e tij.
Trump njoftoi gjithashtu se kishte zhvilluar një bisedë telefonike me sekretarin e përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, për çështjen e Groenlandës, si dhe shkëmbeu mesazhe me presidentin francez Emmanuel Macron. Megjithatë, ai nuk dha asnjë garanci për qetësimin e situatës.
Në të njëjtën konferencë, Trump u kthye edhe te pakënaqësia e tij e vjetër: Çmimi Nobel për Paqen. Ai deklaroi se i është bërë padrejtësi që nuk e ka marrë, duke fajësuar drejtpërdrejt Norvegjinë.
“Mos lejoni askënd t’ju thotë se Norvegjia nuk i kontrollon vendimet. Është në Norvegji. Ata kontrollojnë gjithçka. Kanë humbur shumë nga prestigji i tyre,” tha Trump.
Madje, në një letër drejtuar kryeministrit norvegjez Jonas Gahr Støre, Trump ka lidhur hapur mosdhënien e Nobelit me ndryshimin e qëndrimit të tij ndaj paqes.
“Duke qenë se vendi juaj vendosi të mos më japë Çmimin Nobel për Paqen për ndalimin e tetë luftërave, nuk ndiej më detyrimin të mendoj vetëm për paqen,” thuhet në letër.
Ndërkohë, administrata amerikane po shqyrton disa skenarë për Groenlandën: blerjen e territorit nga Danimarka, nxitjen e një referendumi lokal për shkëputje, ose presion ekonomik dhe politik. Opsioni ushtarak nuk është përmendur zyrtarisht – por as nuk është përjashtuar më.
Kërcënimet e fundit të Trump për vendosjen e tarifave ndaj vendeve evropiane që kundërshtojnë planin për Groenlandën kanë ndezur reagime të forta në BE dhe kanë futur marrëdhëniet transatlantike në një fazë të re tensioni. Në sfond, Gjykata Supreme e SHBA po shqyrton nëse presidenti ka të drejtë të përdorë tarifat si armë politike në politikën e jashtme — vendim që mund të ndikojë drejtpërdrejt strategjinë e tij ndaj Evropës.
Për momentin, mesazhi i Trump mbetet i hapur, i paqartë dhe shqetësues: sa larg do të shkojë për Groenlandën, “do ta zbulojmë”.
(Burimi: The Guardian)
