Në perëndim të Sudanit, në zemrën e Darfurit Verior, ndodhet El-Fasher – dikur një qytet me mbi një milion banorë, sot një vend që po shndërrohet në simbolin e errët të shkatërrimit njerëzor. Pas më shumë se tetëmbëdhjetë muajsh rrethim, forcat paramilitare të Rapid Support Forces (RSF) morën kontrollin e plotë të qytetit në fund të tetorit 2025, duke shënuar një kthesë të dhimbshme në luftën civile që ka copëtuar Sudanin për dy vjet me radhë.
Rënia e El-Fasherit nuk ishte vetëm një fitore ushtarake, por një katastrofë humanitare. Qyteti, i izoluar për muaj të tërë, kishte mbetur pa ushqim, ilaçe e ujë. Tani, rrugët janë mbushur me kufoma, spitalet janë djegur, dhe mijëra njerëz janë zhdukur pa gjurmë. Organizatat ndërkombëtare flasin për mbi 70 mijë të zhvendosur brenda pak ditësh dhe për dhjetëra mijëra të tjerë që ende gjenden të bllokuar mes rrënojave.
Pamjet satelitore të analizuar nga Universiteti i Yale zbulojnë zona që ngjajnë me varre masive dhe toka të njollosura nga gjaku. Dëshmitë e mbledhura nga mediat ndërkombëtare përshkruajnë një realitet të përgjakshëm: njerëz që vrapojnë nën bombardime, gra dhe fëmijë që kalojnë ditë të tëra pa ushqim, të moshuar që mbeten pas sepse nuk mund të ecin. Për ata që kanë arritur të ikin, shpëtimi nuk ka qenë fundi i vuajtjes. Në kampin e Tawilës, ku janë strehuar mijëra të mbijetuar, mjekët flasin për kequshqyerje të rëndë, plagë të pashëruara dhe trauma që nuk mjekohen me ilaçe.
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, dhjetëra pacientë dhe personel mjekësor janë vrarë në sulmet kundër spitalit kryesor të qytetit, ndërsa përpjekjet për ndihmë humanitare mbeten thuajse të pamundura. Rrugët janë të mbyllura, furnizimet nuk kalojnë dhe agjencitë humanitare paralajmërojnë për rrezikun e një urie masive që mund të marrë përmasa biblike.
Lufta midis ushtrisë sudaneze dhe RSF-së ka kthyer Darfurin në një zonë të djegur. Që prej prillit 2023, dy forcat rivale janë përplasur për pushtet dhe kontroll territorial, ndërsa civilët kanë paguar çmimin më të lartë. Me rënien e El-Fasherit, RSF tani ka në dorë të gjithë rajonin e Darfurit, një territor më i madh se Franca, duke përforcuar frikën se lufta do të zgjasë ende gjatë dhe se paqja është larg.
Komuniteti ndërkombëtar ka reaguar me deklarata të ashpra, por pa veprime konkrete. Kombet e Bashkuara paralajmërojnë se “lufta po del nga kontrolli”, ndërsa udhëheqësit botërorë bëjnë thirrje për ndalim të dhunës dhe hapjen e korridoreve humanitare. Në terren, megjithatë, realiteti është tjetër: civilët janë të uritur, të plagosur dhe të braktisur.
El-Fasher nuk është më një qendër tregtare apo administrative – është një kujtesë e gjallë e asaj që ndodh kur bota mbyll sytë. Ndërsa dhuna vazhdon, dhe shifrat e viktimave mbeten të paqarta, një gjë është e sigurt: Sudani po humbet qytetet e tij, dhe bashkë me to, po humbet njerëzit e tij.
El-Fasher është tashmë një emër që nuk tregon vetëm një vend në hartë, por një plagë që përfaqëson vuajtjen e një kombi të tërë – një thirrje e dëshpëruar për ndihmë që ende nuk është dëgjuar.
