Bathë të gjera, mollë dhe dardha – ushqime të pasura me vitamina dhe proteina – përbënin pjesë të rëndësishme të dietës së skllevërve në Pompein e lashtë. Ky fakt konfirmohet nga zbulimet më të fundit arkeologjike në vilën romake të Civita Giuliana, ku janë gjetur amfora me bathë dhe një shportë e madhe me fruta, duke hedhur dritë mbi jetën e përditshme të punëtorëve të skllavëruar.
Zbulimi përforcon atë që përmendej edhe në burimet e lashta: në mënyrë paradoksale, skllevërit – të cilët romakët i quanin “instrumente që flasin” – në disa raste ushqeheshin më mirë se fqinjët e tyre formalisht të lirë. Arsyeja ishte pragmatike: si mjete prodhimi, ata duheshin mbajtur në gjendje të mirë shëndetësore për të ruajtur vlerën e tyre ekonomike.
Amforat dhe shporta me fruta u gjetën në një nga dhomat e katit të parë të banesave të shërbëtorëve të vilës së madhe, gërmimet e së cilës nisën në vitin 2017, pas dekadash plaçkitjesh ilegale. Skllevërit jetonin në hapësira shumë të vogla, rreth 16 metra katrorë, ku mund të vendoseshin deri në tre shtretër. Përkundër kushteve të vështira të jetesës, dieta e tyre me bazë drithërash plotësohej me fruta dhe bishtajore, ushqime të pasura me lëndë ushqyese, për të garantuar forcë fizike dhe rezistencë.
Sipas arkeologëve, depoja në katin e parë kishte një funksion të dyfishtë: nga njëra anë mbronte ushqimet nga brejtësit, dhe nga ana tjetër lejonte racionimin dhe kontrollin e saktë të sasisë së ushqimit që merrte secili, në varësi të moshës, gjinisë dhe punës që kryente. Po sipas rindërtimeve historike, në këtë kat jetonin shërbëtorët më të besuar të zotërisë, të ngarkuar edhe me mbikëqyrjen e të tjerëve.
Ky realitet nxjerr në pah një kontrast të fortë shoqëror: nuk ishte e pazakontë që skllevërit e vilave përreth Pompeit të ushqeheshin më mirë se shumë qytetarë të lirë, familjet e të cilëve jetonin në varfëri dhe mbijetonin falë lëmoshave.
“Janë raste të tilla ku absurditeti i sistemit të lashtë skllavopronar bëhet më i dukshëm,” shpjegon Gabriel Zuchtriegel, drejtor i Parkut Arkeologjik të Pompeit dhe bashkautor i studimit mbi lagjet e skllevërve në Civita Giuliana. “Qeniet njerëzore trajtoheshin si mjete, si makina, por njerëzimi nuk fshihet kaq lehtë. Kështu, kufiri mes skllevërve dhe të lirëve rrezikonte vazhdimisht të zbehej: thithnin të njëjtin ajër, hanin të njëjtat ushqime dhe, ndonjëherë, skllevërit ushqeheshin edhe më mirë se ata që quheshin të lirë.”
Sipas Zuchtriegel, kjo ndihmon të kuptohet pse autorë të lashtësisë, si Seneka apo Shën Pali, reflektuan mbi idenë se të gjithë njerëzit, në një mënyrë apo tjetër, janë skllevër, por edhe se liria mund të ekzistojë të paktën në shpirt.
Gërmimet në Civita Giuliana do të vijojnë edhe në muajt në vijim, me synimin për të rindërtuar një pamje më të plotë të organizimit të vilës dhe jetës së përditshme të skllevërve, duke zbuluar detaje të reja mbi një nga kapitujt më kontradiktorë të shoqërisë romake.
(Burimi: TGCOM)
