Sot, Shqipëria humbi një nga figurat që shënoi më fort politikën e pas viteve ’90. Fatos Nano, ish-kryeministër dhe themelues i Partisë Socialiste, është ndarë nga jeta në moshën 73-vjeçare, pas disa javësh në kujdes intensiv në një spital privat në Tiranë. Sipas burimeve mjekësore, shkaku i vdekjes ka qenë arresti kardiak.
Nano, që në vitet e fundit kishte qëndruar më shumë larg jetës publike, ishte një nga emrat më të rëndësishëm të tranzicionit politik shqiptar. Ai u njoh për stilin e tij intelektual, ironinë e hollë dhe mënyrën e qetë me të cilën dinte të menaxhonte tensionet brenda dhe jashtë partisë që themeloi.
I lindur më 16 shtator 1952 në Tiranë, Fatos Nano u diplomua për ekonomi politike në Universitetin e Tiranës. Para rënies së komunizmit, ai punoi si studiues në Institutin e Studimeve Marksiste-Leniniste, në varësi të Nexhmije Hoxhës, ku u dallua për analizat e tij mbi ekonomitë e tregut në vendet e Lindjes.
Në dhjetor të vitit 1990, me shpërbërjen e regjimit, Nano hyri në politikë si sekretar i Përgjithshëm i Këshillit të Ministrave, dhe vetëm pak muaj më vonë, Ramiz Alia i besoi postin e kryeministrit për të drejtuar qeverinë e tranzicionit drejt pluralizmit.
Pas zgjedhjeve të para pluraliste në 1991, ai u mandatua sërish kryeministër, por dha dorëheqjen pas disa javësh, nën presionin e grevave dhe krizës së brendshme.
Në korrik të vitit 1993, në kohën kur në pushtet kishte ardhur Sali Berisha, Nano u arrestua dhe më pas u dënua me 12 vite burg, i akuzuar për shpërdorim detyre. Ai kaloi katër vjet pas hekurave, deri në ngjarjet e vitit 1997, kur trazirat që përmbysën pushtetin e PD-së sollën lirimin e tij dhe rikthimin në skenën politike.
Tre muaj pas lirimit, Fatos Nano riktheu Partinë Socialiste në pushtet, duke u bërë simbol i stabilitetit pas kaosit të firmave piramidale. Ai konsiderohet si njeriu që e çoi Shqipërinë drejt normalitetit dhe e ktheu PS-në nga një forcë post-komuniste në një parti moderne evropiane të qendrës së majtë.
Në vitet 2002–2005, gjatë mandatit të tij të fundit si kryeministër, Nano promovoi idenë e integrimit europian dhe u përpoq të afronte vendin me Brukselin, ndërsa brenda vendit u përball me tensione politike, përplasje me presidentin Moisiu dhe sfida të shumta ekonomike.
Megjithatë, për shumë qytetarë, periudha e qeverisjes së tij do të mbahet mend si një kohë e qetë, e balancuar dhe me shpresë për normalitet.
Jeta personale e Fatos Nanos ka qenë po aq e trazuar sa karriera e tij politike. Pas një martese të gjatë me Rexhina Nanon, me të cilën pati dy fëmijë, ai u martua në vitin 2002 me Xhoanën, që e shoqëroi në vitet e fundit të karrierës.
Nano ishte i njohur për stilin e tij të jetës urbane, dashurinë për muzikën, artin dhe debatin intelektual. Edhe pasi u tërhoq nga politika, ai mbeti një figurë referuese për brezin e politikanëve që erdhën më pas, duke ruajtur marrëdhënie të përziera me trashëgimtarët e tij politikë.
Pas humbjes së zgjedhjeve të vitit 2005, Fatos Nano dha dorëheqjen përfundimtare nga politika, duke u tërhequr pa zhurmë dhe pa tentuar rikthime. Ishte politikani i vetëm i tranzicionit që e mbylli vetë kapitullin e tij.
Sot, teksa politika shqiptare përjeton një tjetër valë hetimesh, përballjesh e përçarjesh, kujtimi i Fatos Nanos mbetet si simbol i një kohe kur debati politik kishte kulturë, dhe pushteti kishte kufij.
Në ditët në vijim pritet që të zhvillohen homazhet zyrtare dhe t’i jepet lamtumira e fundit një prej figurave më të rëndësishme të historisë moderne të Shqipërisë.
