Në një kohë kur shumë vende po përballen me rritje të nivelit të ankthit dhe çrregullimeve mendore tek të rinjtë, Holanda mbetet një përjashtim pozitiv. Sipas raportit më të fundit të UNICEF-it për vitin 2025, fëmijët holandezë vazhdojnë të jenë më të lumturit në botë. Por çfarë fsheh kjo lumturi? Dhe, më e rëndësishmja, a kemi ne diçka për të mësuar nga kjo histori suksesi?
Një fëmijëri me më shumë ajër – dhe më pak frikë
Në Holandë, liria nuk është luks. Është pjesë e edukimit. Qytetet si Amsterdam apo Utrecht janë të mbushura me fëmijë që lëvizin me biçikleta, hyjnë vetëm në dyqane apo presin trenin për të shkuar në shkollë – pa asnjë panik nga prindërit, pa telefonata të vazhdueshme, pa frikën që ndonjë gjë mund të shkojë keq.
Kjo liri nuk është rastësi. Është rezultat i një filozofie prindërore që vendos besimin mbi kontrollin, vetëbesimin mbi mbrojtjen e tepruar. Në Holandë, të lejosh një fëmijë të eksplorojë botën nuk shihet si rrezik – por si pjesë e edukimit të tij emocional.
Studimet flasin qartë: liria fizike dhe autonomia në fëmijëri janë thelbësore për një shëndet të mirë mendor. Kur fëmijët lejohen të ndërmarrin rreziqe të vogla, të marrin vendime dhe të përballen me pasojat, ata ndërtojnë një ndjenjë të brendshme kontrolli – një mburojë e fuqishme kundër ankthit dhe pasigurisë.
Në kontrast me kulturat ku prindërimi është bërë sinonim i “mbikëqyrjes totale”, modeli holandez synon të edukojë fëmijë të aftë për të ecur vetë, jo thjesht të ecin nën kujdesin e përhershëm të të rriturve.
Jo çdo vend është si Holanda – por çdo vend mund të mësojë diçka
Sigurisht, realiteti i infrastrukturës, trafikut, apo sfidave sociale e bën të vështirë që ky model të kopjohet verbërisht në çdo vend tjetër. Por mesazhi themelor mbetet i vlefshëm kudo: ndoshta nuk ka ardhur koha të rishikojmë si e kuptojmë kujdesin ndaj fëmijëve?
Në vend që t’u heqim çdo pengesë nga rruga, ndoshta duhet t’i mësojmë si ta kalojnë vetë atë. Jo për t’i lënë vetëm, por për t’u dhënë një dhuratë që do ta mbajnë për gjithë jetën: besimin në vetvete.
