Për herë të parë në historinë e Spanjës, jetëgjatësia mesatare ka kaluar nivelin prej 84 vjetësh. Sipas të dhënave të Institutit Kombëtar të Statistikave (INE), gjatë vitit të kaluar ajo arriti në 84.01 vjet, duke shënuar një rritje krahasuar me 83.77 në vitin 2023. Vetëm 50 vjet më parë, kjo shifër ishte 73.4 vjet, një ndryshim që reflekton përmirësimin e vazhdueshëm të kushteve të jetesës dhe sistemit shëndetësor. Me këtë tregues, Spanja renditet ndër vendet me jetëgjatësinë më të lartë në botë, e tejkaluar vetëm nga Japonia, Koreja e Jugut, Andorra dhe Zvicra, sipas të dhënave të fundit globale të Organizatës Botërore të Shëndetësisë për vitin 2023.
Rritja e jetëgjatësisë shoqërohet me një ndryshim të dukshëm demografik: piramida e popullsisë po ngushtohet në bazë dhe po zgjerohet në pjesën e moshave më të vjetra. Numri i të porsalindurve ka rënë ndjeshëm, me vetëm 318,005 lindje në vitin 2024, që përfaqëson një rënie prej 0.8% krahasuar me 2023 – niveli më i ulët historik që nga fillimi i regjistrimeve zyrtare në vitin 1941. Kjo situatë paraqet sfida të mëdha për sistemet ekonomike dhe sociale të vendit, duke qenë se raporti mes popullsisë aktive dhe pensionistëve po ndryshon me shpejtësi.
Ekspertët theksojnë se suksesi i Spanjës nuk lidhet vetëm me jetëgjatësinë absolute, por edhe me vitet e jetuara në shëndet të mirë. Héctor Cebolla, demograf në Këshillin Kombëtar të Kërkimeve Shkencore (CSIC), shpjegon se vendi ndodhet në nivele të ngjashme me Japoninë. Të dhënat tregojnë dallime të rëndësishme mes gjinive: gratë jetojnë mesatarisht 86.53 vjet – 0.2 vjet më shumë se një vit më parë – ndërsa burrat 81.38 vjet, me një rritje prej 0.27 vjetësh.
Mariona Lozano, nga Qendra për Studime Demografike, vëren se me përjashtim të vitit 2020, kur pandemia ndikoi rëndë mbi vdekshmërinë, treguesit janë përmirësuar vazhdimisht. Ajo nënvizon rëndësinë e cilësisë së viteve të fundit të jetës: pas moshës 65 vjeç, spanjollët jetojnë mesatarisht 9.5 vjet në shëndet të mirë në rastin e grave dhe 9.8 vjet në rastin e burrave. Megjithatë, më shumë se gjysma e personave mbi 85 vjeç vuajnë nga sëmundje kronike, ndërsa gratë priren të jetojnë më gjatë, por me probleme shëndetësore më të theksuara.
Studiuesit theksojnë se rritja e jetëgjatësisë po tregon shenja ngadalësimi, si pasojë e arritjes së një kulmi në përmirësimin e kushteve të jetesës dhe kujdesit shëndetësor. “Në një moment, kjo rritje do të arrijë në një pikë kthese”, komenton Cebolla.
(Burimi: EL PAÍS)
