Ekspertët kanadezë të gjuhës po i bëjnë thirrje kryeministrit Mark Carney që të heqë dorë nga drejtshkrimi britanik në dokumentet zyrtare dhe të “përdorë” në vend të tij drejtshkrimin kanadez.
Gjuhëtarët syhapur kanë vënë re drejtshkrimin britanik të fjalëve si “analizo” në buxhetin fiskal të Carney-t. Anglishtja kanadeze ka qenë standardi në komunikimet qeveritare për dekada të tëra. Por gjuhëtarët dhe redaktorët me sy “shqiponje” kanë vënë re drejtshkrime britanike – si “globalizim” dhe “katalizim” – në dokumente nga qeveria Carney, përfshirë buxhetin.
Në një letër të hapur, ata i kërkuan Carney-t të qëndronte në anglishten kanadeze, duke shkruar se kjo është “një çështje e historisë, identitetit dhe krenarisë sonë kombëtare”. Ata vënë në dukje se anglishtja kanadeze është unike sepse huazon ndikim si nga SHBA-të ashtu edhe nga Mbretëria e Bashkuar për shkak të gjeografisë dhe historisë. Ai përfshin gjithashtu “kanadezizma” që janë unike për leksikun e vendit, si përdorimi i fjalës “toque” për të përshkruar një kapelë dimërore ose “washroom” në vend të banjos amerikane ose tualetit britanik. Një dallim i madh midis drejtshkrimit kanadez dhe britanik është përdorimi i shkronjës “z” kundrejt “s” në fjalë si “analyze”. Por anglishtja kanadeze merr nga anglishtja britanike në mënyra të tjera, si përdorimi i “ou” në “colour”, në vend të fjalës amerikane “color”.
Në letrën e tyre, nënshkruar nga organizata Editors Canada, katër profesorë të gjuhësisë dhe kryeredaktori i Fjalorit Kanadez të Anglishtes, theksohet se përdorimi i një drejtshkrimi tjetër nga ai kanadez nga ana e qeverisë mund të krijojë konfuzion mbi standardin zyrtar. Ata shtojnë se përdorimi i anglishtes kanadeze është edhe një mënyrë simbolike për të treguar qëndresë dhe vetëbesim, duke iu referuar shprehjes “me bërryla lart”, një term i hokejit në akull që vetë Carney e ka përdorur për të përshkruar sfidat e Kanadasë përballë politikave tregtare të SHBA-ve.
Profesor Stefan Dollinger, një nga nënshkruesit dhe pedagog në Universitetin e Kolumbisë Britanike, tha për BBC se shqetësimi i tyre lidhet drejtpërdrejt me identitetin kombëtar. “Gjuha është shprehje e identitetit. Do të ishte kundërproduktive që Zyra e Kryeministrit të kthente orën pas me gjysmë shekulli,” u shpreh ai, duke kujtuar evolucionin e Kanadasë nga një ish-koloni britanike drejt një identiteti të pavarur.
Sipas Kaitlin Littlechild, presidente e Editors Canada, janë identifikuar të paktën dy raste të qarta të përdorimit të drejtshkrimit britanik nga zyra e Carney-t: buxheti i publikuar në nëntor dhe një njoftim për shtyp i tetorit, pas një vizite zyrtare të kryeministrit në Uashington, ku u takua me presidentin Donald Trump. Ajo shtoi se mbetet e paqartë nëse bëhet fjalë për një gabim të paqëllimshëm apo për një zgjedhje të vetëdijshme.
Një tjetër gjuhëtar i njohur, JK Chambers nga Universiteti i Torontos, e komentoi çështjen me humor duke vёnë nё dukje se Carney ka kaluar shumë vite në Mbretërinë e Bashkuar, përfshirë shtatë vjet si guvernator i Bankës së Anglisë, çka mund të ketë ndikuar në zakonet e tij gjuhësore.
Debati ka hapur një diskutim më të gjerë në Kanada mbi rolin e gjuhës në identitetin kombëtar dhe rëndësinë e ruajtjes së standardeve në komunikimin shtetëror.
(Burimi: BBC)
