Inteligjenca artificiale ka hyrë fuqishëm në procesin e punësimit dhe po ndryshon mënyrën se si njerëzit kërkojnë punë dhe si kompanitë zgjedhin kandidatët. Ajo që dikur ishte një kontakt njerëzor – një CV, një letër motivimi, një intervistë ballë për ballë – sot po zëvendësohet gjithnjë e më shumë nga algoritme, intervista automatike dhe analiza të kryera nga programe kompjuterike. Por ky transformim, në vend që ta lehtësojë procesin, po e bën atë më të vështirë dhe më zhgënjyes për të dyja palët.
Punëkërkuesit po përdorin inteligjencën artificiale për të shkruar CV më të mira, letra motivimi më të bukura dhe për të aplikuar në dhjetëra apo qindra vende pune në pak minuta. Në pamje të parë, kjo duket si një avantazh. Në realitet, kur të gjithë aplikantët duken “perfekt” në letër, bëhet gjithnjë e më e vështirë të dallosh kush është realisht i aftë, kush ka përvojë dhe kush thjesht di ta përdorë më mirë teknologjinë.
Nga ana tjetër, kompanitë po përballen me një vërshim aplikimesh dhe, për të përballuar këtë fluks, po automatizojnë edhe vetë intervistat. Pyetjet i bën një program, përgjigjet analizohen nga algoritme dhe vendimet merren pa pasur domosdoshmërisht një kontakt njerëzor. Edhe pse kjo shihet si zgjidhje efikase, shumë ekspertë paralajmërojnë se algoritmet nuk janë neutrale: ato mund të kopjojnë ose edhe të përforcojnë paragjykimet njerëzore, duke përjashtuar kandidatë për arsye që nuk kanë lidhje me aftësinë reale për punë.
Rezultati është një rreth vicioz. Kandidatët përdorin gjithnjë e më shumë inteligjencën artificiale për të rritur shanset e tyre. Kompanitë, për t’u mbrojtur nga aplikimet masive, përdorin edhe më shumë automatizim. Në fund, asnjëra palë nuk ndihet e kënaqur. Punëkërkuesit ndihen të padëgjuar, të reduktuar në të dhëna dhe video të ftohta. Punëdhënësit ankohen se nuk arrijnë të identifikojnë njerëzit e duhur mes një deti aplikimesh që duken të njëjta.
Ky fenomen nuk është larg realitetit shqiptar. Edhe këtu, gjithnjë e më shumë aplikime bëhen online, CV-të standardizohen dhe intervistat fillojnë të humbasin elementin njerëzor. Për të rinjtë që sapo hyjnë në tregun e punës, rreziku është i dyfishtë: jo vetëm duhet të jenë të aftë dhe të përgatitur, por duhet edhe të dinë si të “kalojnë filtrat” digjitalë. Ata që nuk e njohin këtë logjikë, rrezikojnë të mbeten pas, pavarësisht talentit apo përvojës.
Në këtë realitet të ri, puna nuk fitohet më vetëm me dije, përkushtim apo karakter. Fiton edhe ai që di të përshtatet me makinat që po vendosin gjithnjë e më shumë se kush meriton një shans. Pyetja që mbetet është nëse ky proces po na çon drejt një tregu pune më të drejtë, apo thjesht drejt një sistemi më të ftohtë, ku njerëzit gjykohen nga algoritme dhe jo nga aftësitë e tyre reale.
(Burimi: CNN)
