Gjatë fundjavës, SHBA rrëmbeu nga shtrati Presidentin e Venezuelës Nicolas Maduro, brenda në kryeqytetin Karakas, me një aksion unik ushtarak që ka tronditur të gjithë Amerikën Latine.
Të hënën në mëngjes, Presidenti Donald Trump ashpërsoi retorikën e tij, duke kërcënuar me veprime ushtarake kundër qeverive të Kolumbisë, Kubës dhe Meksikës nëse ato “nuk dëgjojnë” kërkesat SHBA-së për Hemisferën Perëndimore të Globit.
Komentet kanë krijuar një tension të thellë në shtetet e përfshira, ku ndërhyrja e SHBA-së në Amerikën Latine duket më afër se kurrë. Drejtuesit e qeverive të përmendura nga Trump kanë mbajtur një qëndrim nacionalist duke treguar dinjitet të sforcuar mbështetur në flamujt e tyre. Por a munden që me forcat e tyre të armatosura të përballojnë makinën ushtarake të SHBA?
Kapacitetet ushtarake të Amerikës Latine
SHBA-të kanë ushtrinë më të fortë në botë dhe shpenzojnë më shumë për ushtrinë e tyre sesa buxhetet totale të 10 shpenzuesve më të mëdhenj ushtarakë në botë, të kombinuar së bashku.
Në vitin 2025, buxheti i mbrojtjes i SHBA-së ishte 895 miliardë dollarë, afërsisht sa 3.1 përqind e produktit të saj të brendshëm bruto.
Sipas renditjes së “Global Firepower 2025”, Brazili ka ushtrinë më të fuqishme në Amerikën Latine dhe renditet i 11-ti në nivel global.
Meksika renditet e 32-ta në botë, Kolumbia e 46-ta, Venezuela e 50-ta dhe Kuba e 67-ta. Të gjitha këto vende janë dukshëm nën ushtrinë amerikane në të gjitha metrikat, duke përfshirë numrin e personelit aktiv, avionëve ushtarakë, tankeve luftarake, aseteve detare dhe buxheteve të tyre ushtarake.
Në një luftë standarde që përfshin tanke, aeroplanë dhe fuqi detare, SHBA-të kanë epërsi dërrmuese. I vetmi tregues sinjifikativ që vendet e Amerikës Latine kanë mbi SHBA-të janë forcat e tyre paraushtarake, të cilat veprojnë përkrah forcave të armatosura të rregullta, shpesh duke përdorur luftë asimetrike dhe taktika jokonvencionale kundër strategjive ushtarake konvencionale.
Ushtria e paraushtarakëve në Amerikën Latine
Disa vende të Amerikës Latine kanë histori të gjata me grupet paraushtarake, njësi të parregullta të armatosura që shpesh kanë luajtur një rol determinant në sigurinë e brendshme të këtyre vendeve. Këto grupe të armatosura janë të organizuara dhe me ndikim politik, por veprojnë jashtë zinxhirit të rregullt komandues ushtarak.
Kuba ka forcën e tretë më të madhe paraushtarake në botë, të përbërë nga më shumë se 1.14 milionë anëtarë. Këto grupe përfshijnë milicitë e kontrolluara nga shteti dhe komitetet e mbrojtjes së lagjeve. Më i madhi prej tyre, Milicia e Trupave Territoriale, shërben si një rezervë civile që synon të ndihmojë ushtrinë e rregullt kundër kërcënimeve të jashtme ose gjatë krizave të brendshme.
Në Venezuelë, anëtarët e grupeve të armatosura civile pro-qeveritare të njohura si “colectivos” janë akuzuar për zbatimin e kontrollit politik dhe intimidimin e kundërshtarëve të pushtetit. Edhe pse zyrtarisht nuk janë pjesë e forcave të armatosura, ato janë përfshirë gjerësisht në krah dhe në mbështetjen e forcave të organizuara shtetërore, veçanërisht gjatë periudhave të trazirave nën regjimin e Maduro-s.
Në Kolumbi, grupet paraushtarake të krahut të djathtë u shfaqën në vitet ’80 për të luftuar rebelët e krahut të majtë. Edhe pse zyrtarisht u çmobilizuan në mesin e viteve 2000, shumë prej tyre më vonë u rishfaqën si organizata kriminale ose neo-paramilitare, duke mbetur aktive në zonat rurale. Grupet më të hershme u organizuan duke u bërë pjesë e ushtrisë kolumbiane, duke u reshtuar kundër kryengritjes gjatë Luftës së Ftohtë.
Në Meksikë, kartelet e drogës të armatosura rëndë funksionojnë si forca paraushtarake de facto. Grupe të tilla si Zetas, të formuara fillimisht nga ish-ushtarakë, posedojnë armë të nivelit profesionist ushtarak dhe ushtrojnë kontroll të mirëfilltë territorial, shpesh duke tejkaluar edhe policinë lokale dhe duke sfiduar autoritetin e shtetit. Ushtria meksikane është vendosur gjithnjë e më shumë në vështirësi para tyre për zbatimin e ligjit në zonat e kontrolluara nga këto grupe paraushtarake.
Renditje e grupeve paramilitare më të mëdha në botë
Sipas të dhënave të Global Firepower (6 janar 2026), renditja e vendeve me numrin më të madh të forcave paraushtarake është si më poshtë:
- Bangladeshi: 6,800,000
- India: 2,527,000
- Kuba: 1,145,000
- Kina: 625,000
- Serbia: 600,000
- Pakistani: 500,000
- Egjipti: 300,000
- Indonezia: 250,000
- Rusia: 250,000
- Vietnami: 250,000
- Irani: 220,000
- Venezuela: 220,000
- Brazili: 200,000
- Algjeria: 150,000
- Kolumbia: 150,000
- Franca: 150,000
- Arabia Saudite: 150,000
- Turqia: 150,000
- Laosi: 120,000
- Meksika: 120,000
(Burimi: Aljazeera)
