Shkencëtarët prej kohësh kanë vënë në dukje rëndësinë e aktivitetit fizik në moshë të re për të ulur rrezikun e sëmundjeve neurodegjenerative më vonë në jetë. Por kërkimet e reja tregojnë se asnjëherë nuk është vonë për të filluar. Një studim i publikuar më 19 nëntor në revistën shkencore JAMA Network Open zbuloi se njerëzit që janë më aktivë fizikisht gjatë moshës së mesme dhe asaj të avancuar kanë një rrezik dukshëm më të ulët për të zhvilluar demencë.
Studiuesit gjetën se niveli më i lartë i aktivitetit fizik midis moshës 45–64 vjeç lidhej me një ulje prej 41% të rrezikut për demencë, ndërsa aktiviteti i shtuar midis moshës 65–88 vjeç shoqërohej me një ulje prej 45%.
“Ky studim e zhvendos narrativën nga ‘ushtrimet janë të mira për trurin’ në ‘ka momente kyçe kur ushtrimet mund të kenë ndikimin më të madh’,” thotë Dr. Sanjula Singh, pedagoge e neurologjisë në Harvard Medical School.
Me rreth 57 milionë njerëz me demencë në gjithë botën — dhe një numër që pritet të trefishohet deri në vitin 2050 — studiuesit kërkuan të kuptonin më mirë lidhjen midis aktivitetit fizik dhe mbrojtjes së trurit në faza të ndryshme të jetës.
Edhe pse studimi nuk përcaktoi sasinë ideale të aktivitetit fizik, të dhënat përputhen me studime të mëparshme më të detajuara. Kërkime të vitit 2022 treguan se thjesht ecja mesatarisht 3,800 hapa në ditë ul rrezikun e demencës me 25%, ndërsa përdorimi i biçikletës si mjet transporti lidhet me rënie 19% të rrezikut për demencë dhe 22% për sëmundjen Alzheimer.
Aktiviteti fizik ndihmon gjithashtu në reduktimin e inflamacionit, përmirësimin e strukturës së trurit dhe ngadalësimin e grumbullimit të proteinave beta-amyloid, tipare dalluese të Alzheimerit.
Studimi u bazua në të dhënat e afro 1,500 të rriturve të rinj (26–44 vjeç), gati 2,000 personave në moshë të mesme dhe afro 900 të moshuarve, pjesë e studimit afatgjatë Framingham Heart Study. Ndërsa aktiviteti fizik në rini nuk ndikoi dukshëm në pakёsimin e rrezikut tё demencës, rezultatet treguan një përmirësim të madh në grupet më të mëdha në moshë — madje edhe te personat me rrezik të lartë gjenetik (mbartës të gjenit APOE ε4), tek të cilët aktiviteti fizik lidhej me një ulje prej 66% të rrezikut.
Ekspertët paralajmërojnë se studimi ka kufizime — personat më aktivë mund të kenë gjithashtu më shumë zakone të tjera të shëndetshme, ndërsa vetë-raportimet mund të mos jenë të sakta. Studime të ardhshme me pajisje monitoruese do të japin rezultate më të sakta.
Megjithatë, mesazhi është i qartë, thotë Dr. Raphael Wald, neuropsikolog në Marcus Neuroscience Institute: “Nëse nuk keni qenë aktivë më herët, filloni ngadalë dhe ndërtoni zakone të qëndrueshme. Shumë më mirë të fillosh tani sesa kurrë.”
(Pёrshtatur nga CNN)
