Në periferi të Luandës, në një shtëpi të bardhë shekullore mbi një kodër, ndodhet një nga vendet më të rëndësishme të kujtesës historike në Afrikë: Muzeu Kombëtar i Skllavërisë i Angolës. Dikur një kapelë në pronën e tregtarit portugez të skllevërve Álvaro de Carvalho Matoso, sot ajo është një hapësirë që dokumenton disa nga mizoritë më të mëdha të njerëzimit — dhe, po aq, rezistencën e pandalshme të popullit tё atij vendi.
Nga shekulli XV deri në vitin 1867, rreth 12.5 milionë afrikanë u morën me forcë dhe u transportuan drejt brigjeve të Atlantikut. Gati 45% e tyre vinin nga zona që sot njihet si Angola. Vetëm nga Luanda u nisën me det rreth 1.6 milionë njerëz, kryesisht drejt Brazilit — por edhe drejt kolonive britanike të Amerikës, përfshirë Virxhinian e vitit 1619.
Një “pikë pa kthim” e ruajtur deri sot
Si shumë muze të tjerë përgjatë bregut afrikan, edhe ky është ndërtuar mbi një vend që dikur shërbente si burg për afrikanët e skllavëruar — i vendosur strategjikisht mbi një shkëmb për të pamundësuar arratisjen. Por ajo që e bën të veçantë Muzeun e Luandës është fakti se një pjesë e tij është ende kapela ku njerëzit e skllavëruar detyroheshin të pagëzoheshin, duke humbur emrin dhe identitetin e tyre përpara se të nisnin udhëtimin drejt një jete të panjohur.
“Këtu u pagëzuan,” thotë Marlene Ananias Rodrigues Pedro, drejtore e kërkimit shkencor në muze. “Emrat e tyre të vërtetë u zhdukën, u zëvendësuan me emra portugezë. Shumë mbanin mbiemrin ‘Angola’ — i vetmi shenjues i origjinës së tyre.”
Në sallat e muzeut ekspozohen zinxhirë, pranga, manikela, armë dhe vizatime të kohës, që tregojnë brutalitetin e tregtisë së skllevërve: fshikullime me shkopinj me gozhdë, fëmijë të trajtuar si kafshë, të rritur të detyruar të shërbenin si shërbëtorë të përulur të kolonizatorëve.
Po aq tronditëse është edhe prania e dy kazanëve metalikë për prodhimin e alkoolit — për ta bërë më të lehtë nënshtrimin dhe transportimin e skllevërve.
Por muzeu nuk flet vetëm për dhunën — flet edhe për rezistencën
Ndryshe nga shumë ekspozita të tjera, ky muze vendos theks të madh te lufta e gjatë e angolezëve kundër robërisë dhe kolonializmit. Armë tradicionale, shigjeta me helm dhe pushkë të tregtuara me të huajt tregojnë mënyrat me të cilat fiset angoleze u përpoqën të zmbrapsnin pushtimin portugez.
“Ata luftuan. Fort,” thotë Pedro. “Pavarësia nuk iu dha askujt në Afrikë. U fitua me gjak.”
Kjo rezistencë vijoi në shekuj, duke kulmuar me Luftën e Pavarësisë së Angolës (1961–1974) dhe shpalljen e pavarësisë më 1975.
Po rindërtohet historia — për pasardhësit e skllevërve në të gjithë botën
Në një ndërtesë të vogël poshtë kodrës, muzeu po bashkëpunon me studiues amerikanë dhe brazilianë për të krijuar një arkiv të digjitalizuar që do të ndihmojë pasardhësit e skllevërve të gjejnë të dhëna për paraardhësit e tyre.
Edhe pse emrat afrikanë nuk janë regjistruar kurrë, dokumentet e kohës përmbajnë informacione të vlefshme mbi anijet, portet dhe itineraret e dërgimit — pista të rëndësishme për kërkime të thelluara familjare.
“Ëndrra jonë është të krijojmë një bibliotekë funksionale, të hapur për këdo që kërkon historinë e tij,” thotë drejtori i muzeut, José António Fazenda.
Një muze që të shikon në sy
Muzeu i Skllavërisë në Angola nuk është thjesht një vend kujtese — është një vend pёrballjeje me të shkuarën. Ai kërkon të tregojë jo vetëm tmerrin, por edhe forcën, qendresën dhe dinjitetin e një populli që kurrë nuk reshti së luftuari.
Një histori tragjike. Një histori e së vërtetës. Një histori që më në fund po tregohet me zë të plotë.
(Burimi: CNN)
