NASA ka njoftuar një ndryshim të rëndësishëm në programin e saj hënor Artemis, duke shtuar një mision shtesë përpara përpjekjes për të zbarkuar astronautë në Hënë për herë të parë pas më shumë se 50 vitesh.
Plani fillestar parashikonte që misioni Artemis II, aktualisht i planifikuar për në prill, të fluturonte rreth Hënës pa ulje, ndërsa Artemis III të realizonte zbarkimin në vitin 2028. Tani, agjencia hapësinore amerikane ka vendosur që Artemis III të mos shkojë menjëherë drejt Hënës, por në vitin 2027 të kryejë një mision në orbitën e ulët të Tokës për të testuar lidhjen (ankorimin) me anijen e uljes hënore.
Sipas NASA-s, ky hap shtesë nuk do të vonojë kthimin në Hënë. Objektivi mbetet që në vitin 2028 të realizohen një ose edhe dy ulje hënore, në kuadër të misioneve Artemis IV dhe V.
Administratori i NASA-s, Jared Isaacman, deklaroi se vendimi për të shtuar një fluturim të ndërmjetëm u mor për të shmangur intervalet shumë të gjata midis lëshimeve dhe për të ulur rrezikun teknik. Sipas tij, testimi i integrimit të kapsulës Orion me anijen e uljes në orbitën e Tokës është shumë më i sigurt sesa kryerja e këtyre provave për herë të parë pranë Hënës.
“Sigurisht që do të preferoja që astronautët të testonin sistemet e integruara në orbitën e ulët të Tokës sesa në Hënë”, u shpreh ai, duke shtuar se kjo do të lejojë edhe testimin paraprak të kostumeve hapësinore dhe sistemeve të tjera kritike.
Ndërkohë, NASA dha edhe një përditësim për Artemis II. Misioni, që do të dërgojë katër astronautë rreth anës së largët të Hënës dhe më pas t’i kthejë në Tokë, është shtyrë për shkak të një rrjedhjeje heliumi në raketën SLS (Space Launch System). Raketa është rikthyer në Ndërtesën e Montimit të Automjeteve në Qendrën Hapësinore Kennedy në Florida për riparime. Data më e hershme e mundshme për lëshim është tani prilli, por ajo do të varet nga përfundimi i punimeve teknike.
Megjithatë, programi hënor përballet ende me një sfidë madhore: anija e uljes që do të dërgojë astronautët në sipërfaqen e Hënës nuk është gati.
SpaceX e Elon Musk ka kontratë për ndërtimin e mjetit të uljes, i cili do të transportohet drejt Hënës me raketën Starship. Por vonesat në zhvillimin e Starship kanë detyruar NASA-n t’i kërkojë kompanisë një plan të ri dhe më efikas për të përshpejtuar procesin. Paralelisht, edhe kompania Blue Origin e Jeff Bezos është ngarkuar të paraqesë një plan të përshpejtuar për anijen e saj ulëse.
Shtetet e Bashkuara janë nën presion të madh për të rikthyer praninë njerëzore në Hënë. Kina synon të realizojë një ulje deri në vitin 2030 dhe ka bërë përparime të vazhdueshme në programin e saj hënor. Të dyja vendet synojnë polin jugor të Hënës, një zonë me rëndësi strategjike për burime dhe ndërtimin e bazave të ardhshme.
Me ndryshimet e reja, NASA po përpiqet të ulë rreziqet teknike dhe të përshpejtojë ritmin e misioneve, në një garë hapësinore që po rikthehet fuqishëm në shekullin XXI.
(Burimi: BBC)
