Ilaçet e reja kundër obezitetit dhe diabetit nuk po transformojnë vetëm raportin me peshën trupore. Sipas studimeve të fundit, ato po shfaqen gjithnjë e më shumë si aleatë të rëndësishëm edhe për shëndetin mendor, duke hapur perspektiva të reja në trajtimin e pacientëve psikiatrikë.
Nga njëra anë, këto barna ndihmojnë në neutralizimin e shtimit në peshë të shkaktuar nga disa ilaçe psikotrope – një efekt anësor që shpesh çon në ndërprerjen e terapisë. Nga ana tjetër, ato mund të ulin rrezikun e depresionit dhe çrregullimit bipolar, sipas të dhënave shkencore në rritje.
Në qendër të vëmendjes janë ilaҫet e receptorit GLP-1 (peptidi-1 i ngjashëm me glukagonin), si semaglutidi, liraglutidi dhe tirzepatidi. Këto janë substanca të ngjashme me hormone që prodhohen natyrshëm nga organizmi dhe tashmë përdoren me sukses për diabetin dhe obezitetin. Provat e para tregojnë se ndikimi i tyre shtrihet edhe në fusha neuropsikiatrike.
Dy studime të publikuara së fundmi në JAMA Psychiatry dhe BMC Psychiatry u diskutuan në Kongresin e 27-të Kombëtar të Shoqëria Italiane e Neuropsikofarmakologjisë (SINPF), që u mbajt në Milano.
Një nga studimet, i realizuar nga studiuesit e Spitalit Universitar Charité në Berlin, tregoi se semaglutidi mund të ndihmojë në kapërcimin e një prej pengesave më të mëdha në trajtimin e psikozës: shtimin në peshë të shkaktuar nga antipsikotikët.
“Rezultatet tregojnë se përdorimi i semaglutidës tek pacientët që marrin terapi antipsikotike çoi në një ulje mesatare të peshës trupore prej 8% në vetëm 24 javë,” shpjegon Matteo Balestrieri, ish-profesor i psikiatrisë në Universitetin e Udines dhe bashkëpresident i SINPF. Sipas tij, liraglutida solli një ulje rreth 5%, ndërsa pacientët e trajtuar me metforminë – standardi aktual – shfaqën stabilitet peshe. “Është një rezultat i jashtëzakonshëm,” thekson ai.
Edhe Claudio Mencacci, psikiatër dhe drejtor emeritus i Departamentit të Neuroshkencës në spitalin Fatebenefratelli Sacco, e konsideron këtë një kthesë historike. “Për herë të parë kemi një mjet që jo vetëm trajton mendjen, por mbron edhe trupin e pacientëve psikiatrikë, duke ulur ndjeshëm rrezikun e diabetit dhe sëmundjeve kardiovaskulare të lidhura me terapinë,” thotë ai.
Sipas specialistëve, GLP-1 veprojnë në qendrat e ngopjes në tru, duke kundërvepruar me hiperfaginë – urinë e tepruar – që shpesh shkaktohet nga barnat psikotrope.
Edhe studimi i dytë, i realizuar nga Departamenti i Informatikës Biomjekësore i Universitetit Kombëtar të Seulit mbi më shumë se 360 mijë persona, jep sinjale të qarta. “Aktiviteti më i lartë gjenetik i receptorit GLP-1 lidhet me një rrezik më të ulët të depresionit të rëndë dhe çrregullimit bipolar,” shpjegon Balestrieri.
Për Mencaccin, këto të dhëna hapin rrugën drejt ilaçeve që “stabilizojnë njëkohësisht metabolizmin dhe psikikën”. Përfitimet shihen edhe në respektimin e trajtimit: duke reduktuar efektet anësore estetike dhe metabolike, si shtimi në peshë, pacientët kanë më shumë gjasa të ndjekin terapinë psikiatrike në mënyrë të rregullt.
(Burimi: ANSA)
