Kina duket se po e godet Japoninë pikërisht në pikat e saj më të ndjeshme, ndërsa marrëdhëniet mes dy fuqive aziatike kanë rënë në një nga nivelet më të ulëta të viteve të fundit. Analistët vlerësojnë se fitorja e madhe e kryeministres japoneze Sanae Takaichi në zgjedhjet e fundit i ka dhënë asaj kapital politik të mjaftueshëm për të mbajtur një qëndrim të fortë ndaj Pekinit, pavarësisht presioneve në rritje.
Simboli më i dukshëm i kësaj përplasjeje u pa muajin e kaluar në Kopshtin Zoologjik Ueno në Tokio. Mes mijëra vizitorëve që u dhanë një lamtumirë emocionale, pandat gjigante Xiao Xiao dhe Lei Lei u nisën me avion drejt Kinës, pasi Pekini vendosi t’i rikthejë në atdhe. Largimi i tyre e la Japoninë pa asnjë pandё kineze për herë të parë pas dekadash — një sinjal simbolik, por domethënës, i ftohjes diplomatike.
Që nga momenti kur Takaichi bëri komente që u interpretuan si sfiduese nga Kina, Pekini ka shtuar presionin në disa fronte njëherësh. Përveç rikthimit të pandave, Kina ka dërguar anije luftarake në rajon, ka penguar eksportet e metaleve të rralla, ka frenuar turizmin kinez drejt Japonisë, ka anuluar koncerte dhe ka ndërmarrë hapa të tjerë që synojnë të rrisin koston ekonomike dhe politike për Tokion.
Ndërsa Takaichi nis një mandat të ri si kryeministre, pas një fitoreje historikisht të fortë në zgjedhjet e parakohshme, ekspertët paralajmërojnë se tensionet nuk do të zbuten shpejt dhe se marrëdhëniet Kinë-Japoni mund të mbeten të ngrira për një kohë të gjatë.
Përplasja u ndez në nëntor, kur Takaichi la të kuptohej se Japonia mund të aktivizonte forcat e saj të vetëmbrojtjes në rast të një sulmi ndaj Tajvanit. Kina e konsideron Tajvanin, i cili vetëqeveriset, si pjesë të territorit të saj dhe nuk e ka përjashtuar përdorimin e forcës për ta “ribashkuar”. Nga ana tjetër, ishulli mbështetet tek Shtetet e Bashkuara si aleati kryesor, ndërsa Uashingtoni është zotuar ta ndihmojë të mbrojë veten.
Prej kohësh ekziston frika se një sulm ndaj Tajvanit mund të ndezë një konflikt të drejtpërdrejtë ushtarak mes SHBA-ve dhe Kinës, i cili mund të zgjerohej duke përfshirë edhe aleatë të tjerë amerikanë në rajon, si Japonia dhe Filipinet.
Çështja e Tajvanit mbetet një vijë e kuqe absolute për Pekinin, i cili reagon ashpër ndaj çdo deklarate që e sheh si “ndërhyrje të jashtme” dhe këmbëngul se bëhet fjalë për një çështje sovraniteti që vetëm Kina mund ta vendosë.
Menjëherë pas deklaratave të Takaichi-t, autoritetet kineze reaguan me dënime të forta dhe kërkuan tërheqjen e komenteve. Vëzhguesit theksojnë se qëndrimi i saj nuk ishte shumë i ndryshëm nga ai i qeverive të mëparshme japoneze, por ishte hera e parë që një kryeministër në detyrë shprehte publikisht një pozicion të tillë.
Takaichi refuzoi të kërkonte falje apo të tërhiqte deklaratat, një vendim që sipas analistëve lidhet me mbështetjen e fortë që ka marrë nga votuesit. Megjithatë, ajo ka sinjalizuar se do të tregojë më shumë kujdes kur të komentojë skenarë konkretë, ndërsa qeveria japoneze ka dërguar diplomatë të lartë për bisedime me homologët kinezë.
Deri tani, këto përpjekje nuk kanë bërë shumë për të zbutur zemërimin e Pekinit, duke lënë të hapur mundësinë që rivaliteti mes dy vendeve të vazhdojë të thellohet — me pasoja jo vetëm për rajonin, por për gjithë ekuilibrin gjeopolitik në Azi.
(Burimi: BBC)
