Hiri i Etnës, siç ndodh shpesh në zonat vullkanike, krijon shqetësime dhe probleme të shumta mjedisore për banorët e 20 komunave siçiliane, të gjitha në provincën e Katanias, të vendosura brenda Parkut Natyror të Etnës. Megjithatë, falë hulumtimeve të kryera nga Universiteti i Katanias, i njëjti hi, në sasi të mëdha, mund të transformohet, përmes një procesi ripërdorimi industrial, në një lëndë të parë të vlefshme për produkte të ndryshme ndërtimi. Pllaka, panele izoluese, materiale për ndërtimin e tuneleve rrugore dhe nënkalimeve për këmbësorë: të gjitha të prodhuara me hi të rikuperuar, i cili nga mbeturina potencialisht ndotëse shndërrohet, jo duke e shpërdoruar, por duke e vlerësuar atë, në një burim të jashtëzakonshëm për ekonominë.
Projekti kërkimor titullohet “Përmirësimi i Hirit Vullkanik si një Material Ndërtimi i Qëndrueshëm” dhe përqendrohet në mundësinë e prodhimit të materialeve ndërtimore miqësore me mjedisin, elastike dhe me karbon të ulët nga mbetjet e hirit të Etnës. Mbetjet e hirit nga Mali Etna (shpatet e poshtme të të cilit janë vetëm 10 kilometra nga Deti Jon), të cilat ndikojnë periodikisht në qytetin e Katanias dhe komunat përreth, shkaktojnë shqetësime për popullsinë, kosto të larta menaxhimi për asgjësimin dhe pastrimin, si dhe probleme mjedisore. Hiri vullkanik është përdorur që në kohën romake për të prodhuar llaç hidraulik, i vlerësuar për qëndrueshmërinë. Sot, falë vetive të tij puzolanike, ky material është përsëri në qendër të kërkimit shkencor, duke qenë në gjendje të reagojë me gëlqere dhe ujë për të formuar komponime çimentoje rezistente dhe afatgjata. Hiri i Etnës, falë studimeve në Universitetin e Katanias, ka marrë statusinrregullator të “lëndës së parë sekondare”, parakushti ligjor për prodhimin dhe shndërrimin e tij nëshkallë industriale.
Nën mbikëqyrjen e Profesoreshës Loredana Contrafatto dhe në bashkëpunim me Profesorët Francesco Nocera dhe Gianpiero Evola dhe studentin e doktoraturës Carmelo D’Amico në Departamentin e Inxhinierisë Civile dhe Arkitekturës së Universitetit të Katanias, projekti u përqendrua në krijimin e produkteve me veti izoluese, veçanërisht ato akustike, duke përdorur përzierje të bazuara në hirin vullkanik dhe lidhësit natyrorë. Pllakat (30x30x5 cm) u prodhuan dhe iu nënshtruan testeve akustike për të vlerësuar performancën e tyre të thithjes së zërit. Rezultatet paraprake tregojnë një koeficient të thithjes së zërit deri në 0.75 në diapazonin e frekuencave 500–2000 Hz, vlera plotësisht të krahasueshme me ato të materialeve komerciale me performancën më të lartë. Këto rezultate tregojnë se si hiri vullkanik mund të bëhet një material inovativ, lokal dhe i qëndrueshëm për izolimin akustik , duke ndihmuar në përmirësimin e komoditetit të mjediseve të ndërtuara dhe në zvogëlimin e gjurmës ekologjike të proceseve të ndërtimit.
Projekti kështu hap rrugën për perspektiva të reja kërkimore dhe zhvillimore, duke promovuar një model ekonomie rrethore që bashkon shkencën, zonën lokale dhe përgjegjësinë mjedisore.
Zbatimet e mundshme të materialeve të zhvilluara brenda projektit janë të gjera dhe përfshijnë si ndërtimin e qëndrueshëm ashtu edhe dizajnin akustik . Materiali i zhvilluar është i përbërë ekskluzivisht nga hiri vullkanik, pa shtimin e lidhësve kimikë ose rrëshirave.
Zhvillimet e mëtejshme të aplikimit përfshijnë mjedise urbane: tunelet rrugore, nënkalimet për këmbësorë, shtigjet e mbuluara dhe ndalesat e transportit publik janë mjedise ku panelet e hirit vullkanik mund të zvogëlojnë jehonat, duke kontribuar në mirëqenien akustike kolektive dhe rivitalizimin estetik të hapësirave shpesh të degraduara. Fortësia e lartë mekanike dhe qëndrueshmëria e materialit lejojnë përdorimin e tij edhe në hapësira gjysmë të hapura ose ato të ekspozuara ndaj elementeve tё natyrёs, duke siguruar kosto të ulëta mirëmbajtjeje. Falë disponueshmërisë lokale të lëndës së parë dhe thjeshtësisë së procesit të prodhimit, projekti ka potencial të lartë për t`u pёrhapur në rajone të tjera vullkanike (Kampania, Ishujt Kanarie, Islanda, Japonia) ashtu edhe në kontekste urbane jo-vullkanike, ku hiri mund të zëvendësohet me materiale industriale natyrale ose të ricikluara. Nga kjo perspektivë, hulumtimi hap rrugën për një zinxhir të ri furnizimi për materialet e ndërtimit, duke kombinuar inovacionin, traditën dhe të ardhmen, qëndrueshmërinë dhe zhvillimin lokal.
(Burimi: TGCOM)
