Gjykata Civile e Romës ka urdhëruar pagesën e kompensimit për familjen e një ushtari italian të internuar nga Gjermania naziste gjatë Luftës së Dytë Botërore, duke njohur shkeljen e së drejtës ndërkombëtare dhe trajtimin çnjerëzor gjatë robërisë. Vendimi i jep 82.318 euro fëmijëve të ushtarit Dino Pozzato, i cili u kap më 12 shtator 1943 në Shqipëri, pas shpalljes së Armëpushimit, ndërsa shërbente me Regjimentin e 12-të të Këmbësorisë.
Pozzato u dërgua fillimisht në një nënkamp të kompleksit të përqendrimit Mauthausen, ku iu nënshtrua punës së detyruar. Më pas ai u transferua në Stalag XVII dhe në Holzhausen, ku qëndroi deri në kthimin e tij në Itali më 5 qershor 1945.
Sipas vendimit, një element kyç ishte klasifikimi i ushtarëve italianë të kapur si IMI –Ushtarakё Italianё tё Internuar(Italienische Militärinternierte), një kategori e krijuar nga regjimi nazist me qëllim përjashtimin e tyre nga garancitë e parashikuara nga konventat ndërkombëtare për të burgosurit e luftës. Gjyqtarja Assunta Canonaco vlerësoi se ky klasifikim përbënte mohim të qëllimshëm të garancive qё ofronin mbrojtje humanitare dhe dëshmi të një gjendjeje të imponuar cenueshmërie.
Vendimi përmend se kushtet e mbajtjes, të krahasueshme me skllavërinë, kanë shkelur normat ndërkombëtare dhe standardet minimale të trajtimit njerëzor. Gjykata e konsideron si të “vendosur historikisht” faktin se trajtimi i të internuarve IMI ishte çnjerëzor, gjë që ka çuar studiuesit t’i përkufizojnë ata si “skllevër ushtarakë”. Italia e ka njohur zyrtarisht statusin e tyre duke vendosur një ditë përkujtimore më 20 shtator, me ligj të miratuar në vitin 2025.
Në bazë të këtyre elementeve, rasti u kualifikua si krim lufte, andaj u vendos dëmshpërblimi për vuajtjet fizike dhe psikologjike të pësuara nga ushtari që nga momenti i kapjes deri në lirimin e tij. Dino Pozzato, me origjinë nga zona e Rovigos, nuk arriti kurrë të shërohej nga pasojat e robërisë dhe i dha fund jetës në vitin 1982.
Familja u përfaqësua nga avokati Fabio Anselmo, i cili u shpreh: “Kjo është një ngjarje tragjike që ka shkatërruar një familje, si shumë të tjera. Jam i kënaqur me këtë dënim. Në këtë kontekst historik e shoqëror është jashtëzakonisht e rëndësishme që të ketë vendime që njohin një krim lufte.”
Vendimi i referohet kornizës ligjore ndërkombëtare, përfshirë Konventa e Gjenevës dhe Statutin e Gjykatës Ndërkombëtare Penale, të cilat ndalojnë trajtimin çnjerëzor, skllavërimin, deportimin dhe dhunën ndaj të burgosurve të luftës. Nenet 13, 14 dhe 17 të Konventës së Tretë të Gjenevës kërkojnë respektim të dinjitetit të të ndaluarve dhe ndalojnë çdo formë keqtrajtimi. Ndërkohë, Neni 8 i Statutit të Gjykatës Ndërkombëtare Penale përcakton si krime lufte veprimet kundër personave të mbrojtur, përfshirë trajtimin mizor dhe shfrytëzimin e detyruar.
Sipas gjykatës, këto norma përfaqësojnë sot bazën thelbësore për vlerësimin ligjor të shkeljeve të kryera ndaj të burgosurve dhe civilëve gjatë konflikteve të armatosura.
