Ngjyra e syve është një nga tiparet më të dukshme të njeriut dhe varet kryesisht nga sasia e melaninës në iris – pjesa e ngjyrosur e syrit. Sa më shumë melaninë, aq më të errët janë sytë; sa më pak, aq më të çelët.
Sipas të dhënave globale, shumica dërrmuese e njerëzve në botë kanë sy kafe, ndërsa ngjyrat më të rralla janë shumë më pak të përhapura.
Sytë kafe dominojnë botën, duke përbërë rreth 70–80% të popullsisë. Kjo ngjyrë është më e zakonshme në Azi, Afrikë dhe Lindjen e Mesme dhe lidhet me përqendrimin e lartë të melaninës, që gjithashtu ofron njëfarë mbrojtjeje ndaj rrezeve ultraviolet.
Në vend të dytë vijnë sytë blu, që përfaqësojnë rreth 8–10% të njerëzve. Ndryshe nga sa mendohet, bluja nuk vjen nga një pigment i veçantë, por nga mënyra si shpërndahet drita në iris. Studiuesit besojnë se shumica e njerëzve me sy blu kanë një paraardhës të përbashkët që ka jetuar mijëra vite më parë.
Sytë lajthi, që përbëjnë rreth 5% të popullsisë, janë një kombinim i nuancave jeshile, kafe dhe të arta. Ata shpesh duken sikur ndryshojnë ngjyrë në varësi të dritës.
Më të rrallë janë sytë gri, që hasen vetëm tek 1–3% e njerëzve, dhe kanë një pamje të veçantë “argjendi” për shkak të strukturës së iris-it.
Sytë jeshilë janë ndër më të rrallët në botë, me vetëm rreth 2% të popullsisë. Kjo ngjyrë krijohet nga një kombinim i melaninës së ulët dhe shpërndarjes së dritës dhe është më e zakonshme te njerëzit me origjinë evropiane.
Edhe më të rrallë janë sytë ngjyrë qelibar, që kanë një ton të artë apo bakri dhe përbëjnë më pak se 1% të njerëzve.
Në fund të listës janë sytë vjollcë ose të kuq, të cilët janë jashtëzakonisht të rrallë (më pak se 0.1%) dhe zakonisht lidhen me gjendje gjenetike si albinizmi.
Ngjyra e syve nuk përcaktohet nga një gjen i vetëm, por nga një kombinim kompleks i të paktën 16 gjeneve, ku më të rëndësishmit janë OCA2 dhe HERC2. Kjo është arsyeja pse trashëgimia e ngjyrës së syve nuk është gjithmonë e parashikueshme.
Përveç aspektit estetik, ngjyra e syve lidhet edhe me shëndetin. Personat me sy më të çelët mund të jenë më të ndjeshëm ndaj dritës dhe, sipas disa studimeve, mund të kenë një rrezik pak më të lartë për disa sëmundje të syrit. Ndërsa sytë kafe, falë melaninës së lartë, ofrojnë më shumë mbrojtje ndaj rrezeve UV.
Kjo shumëllojshmëri ngjyrash është rezultat i një kombinimi të gjenetikës, evolucionit dhe mjedisit – një shembull i vogël, por i bukur, i diversitetit njerëzor.
