Kujtimet e Gisèle Pelicot, të titulluara “Një Himn për Jetën”, janë një dëshmi e rrallë për fuqinë njerëzore për të mbijetuar dhe për t’u rindërtuar pas traumave më të rënda. Libri rrëfen historinë e një gruaje që u detyrua të përballej me tmerre për të cilat nuk kishte asnjë kujtim – dhe pikërisht kjo e bën këtë rrëfim kaq të pazakontë.
Në fillim të librit, zemërimi i lexuesit mund të drejtohet edhe ndaj vetë autores. Ndërkohë që ish-bashkëshorti i saj, Dominique, pritet të kalojë pjesën tjetër të jetës në burg për drogimin dhe përdhunimin e saj, si dhe për rekrutimin e dhjetëra burrave për të bërë të njëjtën gjë, libri na vendos përballë një realiteti të dhimbshëm: shpesh zemërimi devijohet edhe ndaj viktimës.
Autorja ishte 67 vjeç kur burri me të cilin kishte kaluar pothuajse 50 vite u arrestua në vitin 2020, fillimisht për filmimin e fshehtë të grave në një supermarket në Carpentras, në juglindje të Francës. Hetimet zbuluan më pas një numër të madh videosh dhe fotosh ku Pelicot shfaqej pa ndjenja, ndërsa sulmohej seksualisht nga dhjetëra burra. Zbulimi e futi atë në një makth.
Libri ndjek transformimin e saj – nga një grua që e përshkruante veten si “të zakonshme” dhe “të kënaqur me jetën time të vogël”, në një figurë me një forcë të jashtëzakonshme që do të bëhej simbol për shumë njerëz.
Pas arrestimit të bashkëshortit, Pelicot u shpërngul në Île de Ré. Për të përshkruar gjendjen e saj emocionale, ajo u tha miqve të rinj se ndihej sikur ishte “goditur ballë për ballë nga një tren me shpejtësi të lartë”. Libri përpiqet të shpjegojë se si ajo arriti të dalë nga kjo gjendje dhe të shndërrohej në një ikonë kombëtare – madje edhe globale.
Një nga pyetjet që e përndiqte ishte ajo që shumë njerëz mendonin: si nuk e kishte kuptuar? Ajo shkruan për “turpin e moskuptimit të asgjëje”, duke u ndjerë idiote në sytë e të tjerëve dhe në sytë e saj. Libri merr shpesh formën e një historie detektive, ku autorja rikthehet në kujtimet e saj për të kërkuar shenja që mund t’i ketë shpërfillur.
A ishte e rëndësishme fakti që burri i saj vinte nga një familje e dhunshme? A lidhej sjellja e tij me një shoqëri patriarkale dhe seksiste – terma që, siç pranon ajo, nuk do t’i kishte përdorur kurrë më parë? A do të kishte ndryshuar jeta e saj nëse nëna e saj e dashur nuk do të kishte vdekur kur ajo ishte vetëm nëntë vjeçe?
Pelicot trajton edhe një ndjenjë të njohur për shumë viktima: mendimin se ndoshta mund ta kishte parandaluar gjithçka. Ajo kujton kërkesat e hershme të bashkëshortit për praktika seksuale të pazakonta apo për t’i filmuar ata në shtrat dhe pyet veten nëse plotësimi i tyre do të kishte shmangur krimet. “Mund ta kisha parandaluar të gjithën, mund të kisha shpëtuar,” shkruan ajo.
Pas zbulimit të së vërtetës, ajo u përpoq të strehohej te kujtimet e lumtura dhe madje i nxiti fëmijët të kujtonin se Dominique kishte qenë një baba i mirë – një reagim që i zemëroi ata dhe përkohësisht prishi marrëdhëniet familjare. Përçarja më e madhe ishte me vajzën e saj Caroline, e cila shkroi edhe ajo kujtimet e veta dhe kaloi një krizë të thellë emocionale.
Ndërkohë, Pelicot tregonte një stoicizëm të habitshëm: ajo lau rrobat e burrit dhe madje i dërgoi një pulovër në burg që të mos kishte ftohtë. “Çfarë i mbetet një gruaje të moshës sime kur nuk ka më burrë, vetëm fëmijët dhe nipërit?” pyet ajo, duke shpjeguar se i përkiste një brezi për të cilin martesa ishte boshti i jetës.
Ajo është e vetëdijshme se viktimat shpesh gjykohen për mënyrën se si reagojnë. “Gjëja më e keqe e të qenit viktimë është të të japin leksione,” shkruan ajo, duke kundërshtuar idenë se ekziston një mënyrë “e drejtë” për të përjetuar dhimbjen.
Gjyqi i vitit 2024 zë vetëm pjesën e fundit të librit. Pelicot vendosi që seancat të ishin publike sepse, siç shkruan ajo, “doja që ata kopilë të ishin në qendër të vëmendjes, jo unë”. Pikërisht aty lindi deklarata e saj e famshme: “turpi duhet të ndryshojë anë.”
Teksa në sallën e gjyqit shfaqeshin videot e tmerrshme, ajo përqendrohej te fotografitë e nipërve dhe mbesave në telefon – një mënyrë për të gjetur forcë. Kurajën e mori edhe nga gratë që mblidheshin çdo ditë jashtë gjykatës për ta mbështetur. “Kjo turmë më shpëtoi,” shkruan ajo.
Në fund të kujtimeve, Pelicot arrin – ngadalë dhe me dhimbje – ta lërë pas burrin e saj, duke e quajtur “një zvarritës patetik”, por duke refuzuar të arrijë në përfundimet që të tjerët presin prej saj.
Historia nuk mbyllet me urrejtje. Përkundrazi, ajo takon një burrë tjetër, Jean-Loup, bie në dashuri dhe vendos të jetojë me të. Mesazhi i fundit është i thjeshtë, por i fuqishëm: “Dashuria nuk ka vdekur.”
(Burimi: The Guardian)
