Por çiftet duhet të kenë hapësira për vetmi ose autonomi: sekretet personale të mbyllura në shenjtëroren e ndërgjegjes – nuk janë tabu.
“Seksi bashkon bashkëshortët, jo vetëm riprodhimi.” – ky është boshti mbi të cilin mbështetet Kisha Katolike në përcaktimin e martesës.
Selia e Shenjtë, lidhur mbi monogaminë, thekson referencën biblike për “një mish i vetëm” dhe shpjegon mesazhin e Shën Agustinit për t’i dhënë kuptim thellësisë së dashurisë midis dy njerëzve.
Martesa është një lidhje unike dhe ekskluzive midis një burri dhe një gruaje, në harmoni me referencën biblike që burri dhe gruaja bëhen “një mish i vetëm”, dhe dimensioni seksual i jetës martesore është një element që forcon bashkimin, duke tejkaluar funksionin riprodhues. Këto janë dy nga gurët themelorë të shënimit të ri mbi monogaminë nga Dikasteri për Doktrinën e Besimit, i miratuar nga Papa Leo, i cili ripërcakton kuptimin e bashkimit martesor sipas doktrinës së Kishës Katolike.
Monogamia dhe seksi që bashkon
Treguesit e dokumentit sqarojnë se monogamia nuk është thjesht e kundërta e poligamisë, por një paradigmë relacionale që shpreh përkatësi të ndërsjellë, të pandashme. Dokumenti më pas identifikon seksin si një element që kontribuon në forcimin e soliditetit të një çifti, ndërsa pranon se deklarata të tilla mund të duken kundër intuitës.
Njësia e martesës
Dokumenti, i miratuar nga Papa, e përshkruan këtë unitet si “një bashkim unik dhe ekskluziv midis një gruaje dhe një burri“. Ky formulim bie brenda perspektivës teologjike që njeh marrëdhënien monogame si një strukturë të aftë për të vendosur stabilitet dhe vazhdimësi brenda çiftit. Theksi mbi natyrën ekskluzive të lidhjes përshkruan një model që, sipas Selisë së Shenjtë, përfaqëson një referencë të vazhdueshme brenda mësimdhënies së Kishës. Dokumenti gjithashtu kujton se, për shumë njerëz, deklarata të tilla mund të duken të largëta nga ndryshimet kulturore bashkëkohore, por, sqaron Vatikani, “ne mund t’i zbatojmë këtij mesazhi fjalët e mëposhtme të Shën Agustinit: ‘Më jepni një zemër që do, dhe ajo do të kuptojë atë që them’“.
“Një mish i vetëm”: referenca biblike e rikujtuar nga Vatikani
Shënimi përdor shprehjen biblike “një mish i vetëm” për të përshkruar thellësinë e bashkimit martesor. Ky është një pasazh qendror në tekst, që lidh monogaminë me traditën e Shkrimit të Shenjtë dhe doktrinën e zhvilluar gjatë shekujve. Përdorimi i kësaj formule nxjerr në pah një parim uniteti që nuk mund të reduktohet në një kusht të thjeshtë kontraktual, por ka të bëjë me një dimension shpirtëror dhe antropologjik të jetës martesore. Mësimi nxjerr në pah se si veçantia e marrëdhënies martesore mbështetet nga një themel teologjik që vlerëson plotësueshmërinë midis burrit dhe gruas. Prandaj, shënimi propozon një lexim që shkon përtej një analize të formave ligjore të martesës, por eksploron referencat shpirtërore të konsideruara themelore nga Kisha.
Roli i seksualitetit në çift
Në dokument, Selia e Shenjtë sqaron se seksualiteti nuk është thjesht riprodhues, por kontribuon në forcimin e bashkimit të çiftit. Shënimi pohon se dimensioni unifikues i jetës seksuale mbështet përkatësinë e ndërsjellë dhe konsolidon marrëdhënien, duke nxitur rritjen dhe pasurimin e lidhjes. Ky interpretim paraqitet si një pjesë integrale e kuptimit katolik të martesës, në të cilin riprodhimi nuk e shteron funksionin e seksualitetit bashkëshortor. Dokumenti ofron kështu një kornizë në të cilën ndërthuren afektiviteti, përgjegjësia dhe stabiliteti, duke përvijuar një vizion që kërkon të ruajë cilësinë relacionale të martesës. Roli i seksualitetit theksohet si një element i kohezionit brenda çiftit.
Monogamia midis përkatësisë dhe autonomisë
Lëvdatat për monogaminë nuk e pengojnë secilin çift të ruajë hapësirën e vet. “Ndërsa dashuria e tyre piqet“, thuhet në dokument, “çifti do të jetë në gjendje të kuptojë dhe pranojë në mënyrë paqësore se përkatësia e çmuar e ndërsjellë që karakterizon martesën nuk është një zotërim, por lë shumë mundësi të hapura. Për shembull, njëri nga çifti mund të kërkojë një moment reflektimi ose një hapësirë të zakonshme për vetmi ose autonomi, ose të refuzojë ndërhyrjen e tjetrit në ndonjë aspekt të intimitetit të tyre, ose të mbajë disa sekrete personale të mbyllura në shenjtëroren e ndërgjegjes së tyre pa u ndjekur ose vëzhguar.“
Mesazhi i kundërt që vjen nga Shën Agustini
Shënimi pranon se ideja e monogamisë mund të duket “e çuditshme ose kundër rrymës” sot. Ky aspekt trajtohet duke rishikuar një pasazh të famshëm nga Shën Agustini: “Më jepni një zemër që do, dhe ajo do të kuptojë atë që them.” Kjo referencë agustiniane përdoret për të interpretuar monogaminë si një zgjedhje që gjen kuptim në thellësinë e dashurisë martesore, përtej tendencave mbizotëruese kulturore. Përdorimi i këtij citati i lejon dokumentit të vendosë pohimet doktrinare brenda një horizonti shpirtëror që kujton vazhdimësinë me mendimin e krishterë. Shënimi na fton kështu të kuptojmë martesën monogame si një realitet të rrënjosur në një udhëtim përkushtimi dhe dëshirën për të jetuar një bashkim të bazuar në përkatësi të ndërsjellë, pavarësisht diversitetit, autonomisë dhe lirisë.
(Përshtatur nga Tgcom)
