Në vitin 1930, Shtetet e Bashkuara hartuan një plan të fshehtë ushtarak për pushtimin e Kanadasë. I njohur si “Plani i Kuq i Luftës”, ai parashikonte sulme me gaz helmues, shkatërrimin e infrastrukturës, pushtime amfibe dhe internime masive. Sipas planifikuesve amerikanë të kohës, Kanadaja do të binte brenda pak ditësh. Dokumenti ishte pjesë e një strategjie për një luftë hipotetike me Britaninë e Madhe, ku Kanadaja shihej si pika kyçe e betejës në Amerikën e Veriut.
Për dekada me radhë, ky plan është konsideruar një kuriozitet historik i Luftës së Ftohtë të hershme. Por sot, ai po rikthehet në vëmendje, ndërsa administrata e Donald Trump ndjek një politikë të jashtme gjithnjë e më agresive, duke ringjallur shqetësime reale në Kanada për cenueshmërinë ndaj fqinjit jugor.
Në fillim të janarit, qeveria Trump urdhëroi kapjen e presidentit të Venezuelës Nicolás Maduro dhe shpalli se SHBA do të merrnin kontrollin e naftës venezueliane. Disa ditë më pas, Trump dhe zyrtarë të lartë folën hapur për mundësinë e përdorimit të forcës për të marrë Groenlandën nga Danimarka, për shkak të pozicionit strategjik dhe pasurive minerale. Në fund të muajit, media kanadeze raportoi se ushtria e Kanadasë kishte simuluar një pushtim hipotetik, duke studiuar taktika guerile për rezistencë ndaj një force superiore.
Këto zhvillime kanë tronditur opinionin publik kanadez, sidomos pas deklaratave të Trump se kufiri mes dy vendeve është thjesht një “vijë artificiale” që mund të rishkruhet. Ai i ka thënë kryeministrit Mark Carney se një kontinent i bashkuar do të ishte “ashtu siç duhet të ishte”. Më 20 janar, Trump publikoi edhe një imazh ku flamuri amerikan mbulon Kanadanë, Groenlandën dhe Venezuelën.
Ligjvënësit kanadezë i kanë dënuar këto deklarata, por ato kanë nxjerrë në pah një ankth të vjetër: pavarësisht dekadave të integrimit ekonomik me SHBA, Kanadaja mbetet gjeografikisht dhe demografikisht e pambrojtur.
Studiuesi kanadez i konflikteve Thomas Homer-Dixon thotë se Kanadaja ka qenë gjithmonë e varur nga miqësia e SHBA-së, por tani ky mirëbesim “është zhdukur”. Ai thekson se Plani i Kuq i Luftës pasqyronte bindjen amerikane se Kanadaja do të binte shpejt për shkak të përqendrimit të popullsisë pranë kufirit.
Sipas tij, interesimi i Trump për Groenlandën përfaqëson “lakmi të pastër”, ndërsa ndaj Kanadasë ekziston rreziku i një fushate politike për ta demonizuar atë si burim droge dhe paligjshmërie, për të justifikuar presion territorial. Ai paralajmëron edhe skenarë të rrezikshëm, si mbështetja amerikane për shkëputjen e Albertës dhe aneksimin e saj si “shteti i 51-të”.
Ish-kryeministri Justin Trudeau ka deklaruar më parë se kërcënimet për aneksim janë “reale”, të lidhura me interesin amerikan për mineralet kritike të Kanadasë. Ndërsa Bob Rae, ish-ambasador i Kanadasë në OKB, i ka quajtur këto kërcënime “ekzistenciale” për të ardhmen e vendit.
Një sondazh i vitit 2025 tregoi se 43% e kanadezëve besojnë se një sulm ushtarak amerikan brenda pesë viteve është i mundshëm, ndërsa 10% e shohin si shumë të mundshëm ose të sigurt. Si përgjigje, Kanadaja po shqyrton masa të reja të mbrojtjes civile, përfshirë trajnimin e punonjësve shtetërorë për përdorimin e armëve, drejtimin e mjeteve ushtarake dhe operimin e dronëve. Rezerva mbrojtëse mund të rritet nga rreth 4,300 aktualisht në 300,000 persona.
Instituti Cascade ka propozuar gjithashtu një program shërbimi kombëtar me kosto nga 1.1 deri në 5.2 miliardë dollarë kanadezë, për të forcuar kapacitetin e reagimit në rast krize.
Homer-Dixon përmbledh shqetësimin në një fjali: “Ne ndërtuam një marrëdhënie të thellë ekonomike dhe kulturore me SHBA-në duke besuar se integrimi na bënte të paprekshëm. Por ideja se ‘fuqia bën të drejtën’ nuk është zhdukur kurrë nga kultura politike amerikane. Tani ajo është rikthyer.”
(Burimi: The Guardian)
