Memet mund të të bëjnë të qeshësh, të zemërohesh apo të ndihesh krenar. Ato ripaketojnë njohuritë e përbashkëta kulturore për të nxitur reagime emocionale në mënyra të papritura, argëtuese apo provokuese. Por ato janë kthyer edhe në armë të propagandës së luftës. Memet e luftës përziejnë kulturën pop me imazhe, video të shkurtra, muzikë dhe fraza që përhapen me shpejtësi në rrjetet sociale, duke tërhequr vëmendjen dhe duke aktivizuar kujtesën tonë.
Qëllimi i propagandës është të nxisë patriotizëm, të demonizojë armikun dhe të “shesë” luftën. Si SHBA ashtu edhe Irani po përdorin meme, duke kombinuar klipe nga videolojërat dhe kultura pop për të tërhequr vëmendjen dhe për të fituar mbështetje. Por informacioni për luftën nuk vjen nga fusha e betejës – vjen nga rrjetet sociale. Kostoja njerëzore mungon. Në vend të saj, njerëzit përfshihen në një betejë mendore, ku memet përcaktojnë kush është hero, kush është armik dhe kush “po fiton”.
Një meme e ndërtuar mirë prek emocionet, duke përdorur atë që ne tashmë dimë në mënyra të reja. Ajo duket e pafajshme, por në të vërtetë është shumë e fuqishme. Humori ul mbrojtjen tonë, pezullon mendimin kritik dhe forcon ndjenjën e përkatësisë. Mesazhet që përçojnë forcë dhe heroizëm duken moralisht të drejta dhe rrisin ndarjen mes grupeve. Përmbajtja që përhapet më shpejt është ajo që aktivizon emocionet, jo ajo që është më e saktë.
Epoka e luftës me meme
Shtëpia e Bardhë dhe Irani po përballen edhe në rrjetet sociale, duke publikuar video të shkurtra që paraqesin sulme reale raketore të kombinuara me elementë nga videolojërat dhe ikonat e kulturës pop si SpongeBob apo Captain America. Nuk ka asnjë gjurmë të kostos njerëzore. Kufiri mes reales dhe të fabrikuarës bëhet i paqartë. Lufta reduktohet në një lloj “loje”.
Si funksionojnë memet në tru
Memet janë të shpejta dhe efektive sepse veprojnë përmes proceseve emocionale dhe asociative. Ato ndikojnë drejtpërdrejt në emocionet, besnikëritë grupore dhe reagimet instinktive, duke anashkaluar mendimin kritik dhe duke ndryshuar qëndrimet pa e kuptuar.
As SHBA dhe as Irani nuk po krijojnë gjuhë të re vizuale. Ata përdorin simbole ekzistuese kulturore si Call of Duty, Iron Man apo Pokémon, duke shfrytëzuar kujtimet dhe emocionet tona. Kur pamjet e luftës “mbështillen” me referenca të fëmijërisë, konflikti duket më i butë dhe më i pranueshëm, duke banalizuar dhunën.
Targeti: të rinjtë, sidomos meshkujt
Kur lufta paraqitet si një videolojë apo me superheronj, ajo fiton një lloj autoriteti moral dhe një imazh “mashkullor”. Mesazhi është i thjeshtë: lufta është lojë, ne kemi të drejtë dhe forca fiton. Kjo e normalizon një reagim të militarizuar dhe nxit mbështetjen pa pyetje.
Përsëritja krijon realitet
Qëllimi i kësaj lufte memetike është të ndikojë mënyrën si njerëzit mendojnë para se të analizojnë faktet. Kur rrjetet mbushen me video dhe meme që e paraqesin luftën si diçka emocionuese dhe heroike, krijohet një perceptim që e bën atë të duket e pranueshme.
Shtëpia e Bardhë ka fajësuar videolojërat për dhunën në shoqëri, por tani përdor pikërisht estetikën e tyre për të zbutur peshën morale të dhunës reale. Ndërkohë, Irani përdor kulturën pop perëndimore dhe forma ironike për të ndikuar perceptimin global dhe për të fituar simpati.
Në fund, si SHBA ashtu edhe Irani po ndikojnë perceptimet përmes emocioneve, jo fakteve. Publiku, duke konsumuar këto përmbajtje si argëtim, mund të mos e kuptojë se si po formësohen bindjet e tij.
Propaganda funksionon më mirë kur nuk e kupton që je targeti. Dhe në epokën e memeve, kjo është më e lehtë se kurrë. Kur lufta duket si argëtim, atëherë kemi një problem që asnjë algoritëm nuk mund ta zgjidhë.
(Burimi: Psychology Today)
