Një studim i ri i publikuar në Journal of Personality nga Lemay Jr. dhe kolegët e tij në Universitetin e Maryland sugjeron se vetmia kronike nuk lidhet vetëm me mungesën e kontakteve sociale, por edhe me mënyrën se si e perceptojmë botën. Sipas studiuesve, bindjet tona themelore për natyrën e botës mund të jenë një faktor i fshehur që e mban gjallë ndjenjën e izolimit, edhe kur kemi marrëdhënie apo ndërveprime me të tjerët.
Vetmia kronike nuk është thjesht të qenit vetëm. Ajo është një përvojë subjektive e dhimbshme që lind kur ndjejmë se marrëdhëniet tona janë të pamjaftueshme ose jo të kënaqshme. Ajo është lidhur me depresionin, çrregullimet e gjumit, turpin, dhimbjen fizike dhe madje me një rrezik më të lartë për sëmundje.
Studiuesit zbuluan se njerëzit që përjetojnë vetmi kronike kanë prirje ta shohin botën si më pak të sigurt, më pak tërheqëse dhe më pak të mirë. Ata e perceptojnë atë si kërcënuese, të ftohtë, të pakuptimtë dhe pa stimuj shpërblyes. Këto bindje ndikojnë drejtpërdrejt në mënyrën si ata hyjnë në marrëdhënie: bëhen më të kujdesshëm, më mbrojtës dhe më të prirur të tërhiqen nga të tjerët.
Problemi është se kjo tërheqje i privon nga përvojat pozitive sociale që mund t’i sfidonin këto bindje. Marrëdhëniet mbështetëse zakonisht sjellin validim, inkurajim, ndarje të arritjeve dhe ndjesi përkatësie – elementë kyç për të zbutur vetminë. Kur këto mungojnë, cikli i izolimit forcohet.
Studimi përfshiu 236 çifte romantike me moshë mesatare 36 vjeç, të cilët plotësuan pyetësorë fillestarë mbi bindjet për botën, vetminë, vetëvlerësimin dhe ankthin/depresionin, raportuan për ndërveprimet e përditshme për dy javë dhe u rivlerësuan pas një viti. Rezultatet treguan se bindjet negative për botën sillnin më pak ndërveprime sociale, duke e bërë vetminë më të qëndrueshme me kalimin e kohës.
Autorët sugjerojnë se këto “bindje themelore për botën” funksionojnë si mekanizma njohës që shpjegojnë pse vetmia shoqërohet me përvoja sociale jo të kënaqshme. Nëse dikush beson se bota është e padrejtë, e rrezikshme apo e pakuptimtë, ka më shumë gjasa të interpretojë situatat sociale përmes këtij filtri dhe të shmangë përfshirjen.
Si mund të thyhet ky cikël? Sipas kërkimit, dy rrugë janë të mbështetura nga shkenca: terapia njohëse-sjellore (CBT), e cila ndihmon në identifikimin dhe tё sfiduarit e bindjeve negative, dhe krijimi gradual i përvojave pozitive sociale që ndryshojnë pritshmëritë. Kur dikush përjeton mbështetje, mirësi dhe pranim, perceptimi për botën mund të fillojë të zhvendoset.
Sipas studiuesve, vetmia nuk është vetëm çështje numrash apo kontakti fizik. Ajo lidhet thellësisht me mënyrën si e konceptojmë realitetin përreth. Dhe, megjithëse këto bindje mund të jenë rrënjosur thellë, ato nuk janë të pandryshueshme.
(Burimi: Arash Emamzadeh, Psychology Today)
