Në mbledhjen e sotme, Këshilli i Ministrave i Shqipërisë miratoi një shtesë në vendimin nr. 586, datë 30.8.2019, që lidhet me punësimin e përkohshëm të studentëve të ekselencës në institucionet e administratës shtetërore. Me propozim të ministrit të Shtetit për Administratën Publike dhe Antikorrupsionin, qeveria vendosi që, përjashtimisht për vitin 2026, studentëve të ekselencës të punësuar me kontratë njëvjeçare – sipas thirrjes së publikuar në dhjetor 2024 – t’u zgjatet afati i kontratës deri në përfundim të procedurave të rregullta të punësimit, sipas legjislacionit përkatës.
Vendimi ngarkon Departamenti i Administratës Publike dhe institucionet shtetërore për zbatimin e tij dhe hyn në fuqi pas botimit në Fletoren Zyrtare.
Në parim, mbështetja e studentëve të ekselencës është një politikë që vështirë se mund të kundërshtohet. Një administratë moderne ka nevojë për energjinë, dijen dhe meritën e brezit të ri, sidomos në një kohë kur konkurrenca për profesionistë cilësorë është gjithnjë e më e fortë. Të rinjtë me rezultate të larta duhet të kenë dyer të hapura në sektorin publik dhe një rrugë të qartë për të ndërtuar karrierën në vendin e tyre.
Por ky vendim nxjerr në pah edhe dy probleme serioze që nuk mund të anashkalohen.
Së pari, zgjatja e kontratave “përjashtimisht” duket më shumë si një zgjidhje emergjente sesa si politikë e menduar afatgjatë. Ajo sugjeron se administrata, veçanërisht në nivel specialistësh, po përballet me boshllëqe të theksuara dhe mungesë kapacitetesh njerëzore. Në vend që këto vende të plotësohen përmes mekanizmave të qëndrueshëm dhe planifikimit të burimeve njerëzore, po zgjidhet rruga e shtyrjes së kontratave, një praktikë që shpesh maskon problemin real pa e zgjidhur atë.
Së dyti, vendime të tilla rrezikojnë të anashkalojnë parimin themelor mbi të cilin duhet të ndërtohet shërbimi civil: rekrutimin transparent mbi baza konkurrence dhe merite. Edhe pse studentët e ekselencës përfaqësojnë një kategori me arritje të larta akademike, zgjatja automatike e kontratave deri në punësim mund të krijojë perceptimin e një rruge të privilegjuar drejt administratës, duke deformuar garën e hapur për vendet e punës publike.
Nëse ky model kthehet në normë, rreziku është i dyfishtë: nga njëra anë dobësohet besimi te procedurat transaparente qё duhet tё garantojnё barazi, dhe nga ana tjetër krijohet një administratë që mund të mos përzgjidhet gjithmonë përmes filtrit më të fortë të konkurrencës. Mbështetja për ekselentët është e drejtë — por vetëm kur shoqërohet me standarde të qarta, garё dhe transparencë të plotë.
Përndryshe, një nismë që synon të afrojë talentin me shtetin mund të shndërrohet lehtësisht në një tjetër sinjal se sistemi i shërbimit civil po largohet nga modeli i meritokracisë dhe po i afrohet zgjidhjeve të përkohshme që prodhojnë më shumë pikëpyetje sesa siguri, qёndrueshmёri dhe transparencё.
