Kryeministri Edi Rama shpalli nisjen e një faze të re të reformës së inspektorateve, duke theksuar nevojën për një sistem të ri rekrutimi dhe karriere që, sipas tij, do të rrisë besueshmërinë dhe profesionalizmin e strukturave që kontrollojnë bizneset.
Gjatë një takimi me Kryeinspektorin e Përgjithshëm dhe drejtuesit e inspektorateve, Rama tha se modeli duhet të ndjekë shembullin e reformave në administratë. “Njësoj si kemi bërë me doganën dhe shërbimin civil, duhet të jetë edhe me inspektorët. Kjo kërkon certifikim, trajnim të detyrueshëm dhe, më tej, standard etik të unifikuar. Sistemi i ri i rekrutimit dhe karrierës duhet të jetë një sistem i besueshëm,” u shpreh ai.
Sipas kryeministrit, faza e parë e reformës — studimi i modeleve dhe kapërcimi i skemës së vjetër organizative — ka përfunduar, ndërsa tani pritet të nisë zbatimi i thelluar. Ky proces do të shoqërohet edhe me ndërtimin e një kompleksi të ri të Inspektoratit të Përgjithshëm, ku synohet të përqendrohen të gjitha strukturat nën një trup të vetëm.
Rama pranoi hapur se sistemi aktual nuk ka funksionuar si duhet. “Një gjë është e sigurt, që deri tani ne nuk mund të themi se me inspektimin kemi bërë progresin e nevojshëm. Inspektimi mbetet problem në mekanizmin e funksionimit të shtetit tonë, në organizim, mendësi dhe në hendekun mes shërbimit dhe pengimit të atyre që duhet të shërbehen,” deklaroi ai.
Një nga ndryshimet kryesore që u paralajmëruan lidhet me mënyrën e kontrollit ndaj sipërmarrjeve. Kryeministri kërkoi që bizneset të mos përballen më me kontrolle të papritura. “Ka ardhur koha që ne të mos veprojmë në nivelin e inspektimit me befasira a thua se po kapim diversantë në anën e sipërmarrjes. Sipërmarrja lajmërohet, i parashtrohet programi tematik i inspektimit dhe bëhet inspektimi. Qëllimi ynë është t’i ndihmojmë të vetëkorrigjohen,” tha Rama.
Ai shtoi se duhet racionalizuar numri i vizitave në terren, pasi “nuk mundet që një sipërmarrje të harxhojë kohë pa limit për çdo lloj inspektimi që i vjen te dera”.
Megjithatë, deklaratat hapin një debat më të gjerë: a mjafton ndryshimi i procedurave për të krijuar realisht një kulturë të re inspektimi? Problemi i ngritur prej vitesh nga bizneset nuk lidhet vetëm me frekuencën e kontrolleve, por edhe me selektivitetin, interpretimin e ndryshëm të ligjit dhe nivelin profesional të inspektorëve në terren.
Vetë kryeministri e pranoi hendekun mes shërbimit dhe abuzimit, por sfida mbetet mënyra se si do të garantohet që rekrutimi i ri, trajnimet dhe standardet etike të mos mbeten thjesht në letër. Pa mekanizma të fortë monitorimi dhe përgjegjshmërie, rreziku është që modeli i ri të trashëgojë problemet e vjetra — nga kontrollet selektive deri te sjelljet jo profesionale.
Ndërtimi i një sistemi karriere mund të jetë një hap drejt profesionalizimit, por ekspertët theksojnë se reforma reale do të matet nga mënyra si trajnohen inspektorët, si vlerësohet performanca e tyre dhe sa e mbrojtur është sipërmarrja nga vendimmarrjet arbitrare.
Në fund, mbetet pёr t`u parё nëse kjo reformë do të prodhojë një administratë që ndihmon biznesin të përmbushë rregullat — apo thjesht një version më të strukturuar të të njëjtit presion burokratik, por tashmё edhe me zyra tё reja…
