Bisedimet për programin bërthamor të Iranit kanë rifilluar në Gjenevë mes tensioneve të larta ushtarake në Lindjen e Mesme, ndërsa zyrtarët iranianë thonë se është arritur një mirëkuptim mbi “parimet kryesore” të një marrëveshjeje me Shtetet e Bashkuara.
Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, deklaroi pas raundit të dytë të negociatave indirekte se “rruga drejt një marrëveshjeje ka nisur”. Sipas tij, diskutimet kanë qenë më serioze dhe më konstruktive se më parë, duke krijuar një kornizë më të qartë për hapat e ardhshëm. Megjithatë, ai paralajmëroi se hartimi i dokumentit final do të jetë më i vështirë dhe se një marrëveshje nuk pritet të arrihet shpejt.
Dy palët kanë rënë dakord të përgatisin draftet e para të marrëveshjes dhe t’i shkëmbejnë ato para se të caktohet data e raundit të tretë të bisedimeve.
Nga ana tjetër, në Uashington ka më pak optimizëm. Sipas analistëve, përparimi mbetet i pasigurt sepse Irani kërkon që negociatat të fokusohen vetëm te programi bërthamor, ndërsa SHBA dëshiron një marrëveshje më të gjerë që të përfshijë edhe programin e raketave balistike dhe mbështetjen e Teheranit për aleatët rajonalë.
Shtetet e Bashkuara po kërkojnë ndalimin e pasurimit të uraniumit dhe kontrolle të rrepta nga Agjencia Ndërkombëtare për Energjinë Atomike (IAEA). Në këmbim, Irani pret lehtësim të sanksioneve që kanë goditur rëndë ekonominë e vendit.
Araghchi theksoi se Irani “nuk synon të prodhojë apo të zotërojë armë bërthamore”, por këmbënguli se ka të drejtën ligjore të zhvillojë energji bërthamore për qëllime paqësore. Ai kritikoi gjithashtu tërheqjen e njëanshme të SHBA nga marrëveshja e vitit 2015 dhe sulmet ndaj objekteve bërthamore iraniane vitin e kaluar, duke i cilësuar si goditje ndaj besimit ndërkombëtar.
Ndërkohë, lideri suprem i Iranit paralajmëroi se negociatat nuk duhet të kthehen në imponim kushtesh nga SHBA, duke theksuar se çdo marrëveshje duhet të vijë përmes kompromisit.
Bisedimet zhvillohen në një klimë të tensionuar. Irani ka zhvilluar stërvitje ushtarake dhe ka sinjalizuar se mund të mbyllë Ngushticën e Hormuzit – një korridor jetik nga ku kalon rreth 20% e naftës globale – nëse udhëheqja e urdhëron. Në rajon është shtuar edhe prania ushtarake amerikane, me aeroplanmbajtëse dhe bombardues strategjikë.
Ekspertët paralajmërojnë se hendeku mes palëve mbetet i madh dhe se negociata të tilla zakonisht kërkojnë vite. Marrëveshja bërthamore e vitit 2015, për shembull, u negociua për më shumë se dy vjet.
Megjithatë, disa analistë thonë se nëse SHBA dhe Irani bien dakord të paktën për çështjet që do të negociohen, kjo do të ishte një shenjë pozitive. Në të kundërt, kërkesat e tepruara nga secila palë mund ta çojnë rajonin drejt një përshkallëzimi të rrezikshëm.
Në të njëjtën kohë, Gjeneva po pret edhe bisedime për luftën në Ukrainë, duke e kthyer qytetin zviceran në një qendër të diplomacisë globale në një moment kur shumë konflikte mbeten të hapura.
