Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, ka deklaruar se Evropa nuk mund të sigurojë mbrojtjen e saj pa mbështetjen e Shteteve të Bashkuara, duke hedhur poshtë idenë e një autonomie të plotë ushtarake evropiane. Gjatë një fjalimi në Parlamentin Evropian në Bruksel, Rutte u shpreh prerë se çdo përpjekje për të ndërtuar një mbrojtje evropiane pa SHBA-në është iluzion.
“Nëse dikush këtu mendon se Bashkimi Evropian apo Evropa si e tërë mund të mbrohet pa Shtetet e Bashkuara, le të vazhdojë të ëndërrojë. Nuk mundeni. Nuk mundemi. Kemi nevojë për njëri-tjetrin,” tha ai.
Rutte paralajmëroi se, nëse vendet evropiane do të donin vërtet të mbroheshin të vetme, do të duhej të rrisnin shpenzimet e mbrojtjes deri në 10 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto dhe të ndërtonin edhe kapacitete bërthamore, një skenar që sipas tij do të kushtonte miliarda euro dhe do të sillte humbjen e “garantit përfundimtar të lirisë”, ombrellës bërthamore amerikane.
Deklaratat vijnë në një javë të trazuar për Evropën dhe aleatët perëndimorë, pas insistimit të presidentit amerikan Donald Trump për ta vendosur Groenlandën nën kontroll amerikan, përpara se të përjashtonte publikisht përdorimin e forcës për aneksimin e ishullit gjatë Forumit Ekonomik Botëror në Davos.
Shefi i NATO-s mbrojti qëndrimin e Trump mbi sigurinë në Arktik, duke pranuar se ky qëndrim mund të mos jetë i mirëpritur nga të gjithë. Ai tha se rajoni po bëhet gjithnjë e më strategjik, me rritjen e pranisë ruse dhe kineze dhe hapjen e rrugëve të reja detare.
Rutte njoftoi se NATO do të shqyrtojë rritjen e përgjegjësisë kolektive për mbrojtjen e Arktikut, ndërsa paralelisht do të vijojnë bisedimet mes SHBA-së, Danimarkës dhe Groenlandës për të ardhmen e ishullit. Ai theksoi se nuk ka mandat të negociojë në emër të Danimarkës dhe nuk do të përfshihet drejtpërdrejt në këto diskutime.
Deklarata e fortë e Rutte rikthen në qendër debatin mbi sigurinë evropiane: dëshira për më shumë pavarësi strategjike nga SHBA-ja përballet ende me realitetin e kapaciteteve ushtarake dhe mbrojtjes bërthamore, ku Amerika mbetet faktori vendimtar.
