Më 1 janar u shënuan dhjetë vjet që kur Kina hoqi dorë nga politika famëkeqe e “një fëmije”, një vendim historik i marrë pasi autoritetet kuptuan se rënia e lindjeve po kërcënonte rritjen e ekonomisë së dytë më të madhe në botë. Megjithatë, pavarësisht këtij ndryshimi dhe një sërë masash për të nxitur çiftet të kenë më shumë fëmijë, përpjekjet nuk kanë arritur të përmbysin prirjen negative demografike.
Popullsia e Kinës është tkurrur për tre vite radhazi deri në vitin 2024. Edhe pse atë vit u shënua një rritje e lehtë e lindjeve, ajo nuk mjaftoi për të tejkaluar numrin e vdekjeve dhe nuk shihet si një prirje e qëndrueshme. Personat mbi 60 vjeç përbëjnë tashmë më shumë se 20% të popullsisë prej rreth 1.4 miliardë banorësh dhe, sipas parashikimeve të Kombeve të Bashkuara, ata mund të përbëjnë gjysmën e popullsisë deri në vitin 2100. Ky zhvillim ka pasoja të thella jo vetëm për ekonominë kineze, por edhe për ambiciet e saj gjeopolitike dhe ushtarake.
Udhëheqësi kinez Xi Jinping ka theksuar nevojën për “siguri të popullsisë” dhe e ka shpallur “zhvillimin e një popullsie me cilësi të lartë” si prioritet kombëtar. Analistët presin që në vitet në vijim të miratohen politika dhe stimuj të rinj për të mbështetur martesat dhe lindjet. Por shumë qytetarë kinezë thonë se problemi nuk zgjidhet vetëm me bonuse apo lehtësime, pasi pengesat kryesore mbeten papunësia e lartë e të rinjve, kostoja e lartë e rritjes së fëmijëve dhe barra disproporcionale që u bie grave.
Trashëgimia e politikës “një fëmijë” vazhdon të ndihet fort. Ajo ka lënë pas një çekuilibër gjinor dhe një brez të tërë fëmijësh pa vëllezër e motra, të cilët sot mbajnë të vetëm përgjegjësinë për kujdesin ndaj prindërve të moshuar, në një vend ku sistemi i sigurimeve shoqërore mbetet i dobët në shumë zona. Kjo pasiguri e bën të ardhmen shqetësuese për shumë njerëz, edhe për ata me punë të qëndrueshme, të cilët dyshojnë se do të jenë në gjendje të përballojnë barrën financiare dhe sociale të pleqërisë së prindërve.
Për dekada me radhë, Pekini frenoi lindjet përmes një aparati shtetëror të ashpër, duke përdorur propagandë, gjoba të rënda, presion shoqëror dhe, në disa raste, aborte dhe sterilizime të detyruara. Politika e miratuar zyrtarisht në vitin 1980 synonte të ngadalësonte rritjen e shpejtë të popullsisë, e cila atëherë shihej si pengesë për daljen nga varfëria. Sot, frika është e kundërta: që Kina të plaket përpara se të pasurohet, ndryshe nga vende si Japonia dhe Koreja e Jugut, të cilat përballen me plakjen e popullsisë me ekonomi më të zhvilluara.
Në një kthesë të fortë politike, autoritetet kineze po promovojnë martesën dhe lindjen si çelës për të ardhmen e vendit. Që nga 1 janari është vendosur taksë mbi vlerën e shtuar për prezervativët dhe kontraceptivët e tjerë, ndërsa autoritetet lokale kanë testuar stimuj si lehtësime tatimore, ndihma për strehim, subvencione financiare dhe leje më të gjata lindjeje. Qeveria qendrore ka nisur gjithashtu bonuse vjetore për familjet me fëmijë të vegjël, ka lehtësuar procedurat e regjistrimit të martesave dhe ka shpallur plane për parashkollor publik falas. Megjithatë, raportime në rrjetet sociale për telefonata nga zyrtarë lokalë që pyesin gratë për planet e tyre familjare kanë ngritur shqetësime se kjo qasje mund të marrë forma gjithnjë e më shtrënguese.
(Burimi: CNN)
