Një vilë madhështore buzë lumit Tigër në Bagdad, e ndërtuar në vitet 1930 nga një familje hebreje irakiane, është përdorur prej dekadash si ambasadë e Francës – pa pagesë qiraje. Këtë javë, një gjykatë në Paris hodhi poshtë padinë e pasardhësve të familjes, të cilët kërkonin kompensim, duke hapur një betejë të re ligjore që pritet të vazhdojë në apel.
Një rezidencë luksoze me histori të trazuar
Vila, e njohur si “Beit Lawee”, u ndërtua në vitin 1935 nga vëllezërit Ezra dhe Khedouri Lawee, në një kohë kur komuniteti hebre në Irak numëronte rreth 130 mijë anëtarë. Shtëpia kishte kolona, burime uji, pishinë dhe hapësira të mjaftueshme për më shumë se një duzinë banorësh.
Familja jetoi aty për rreth dy dekada, derisa klima antisemitike u përkeqësua pas krijimit të shtetit të Izraelit në vitin 1948. Në vitin 1950, qeveria irakiane u dha hebrenjve një vit kohë për t’u larguar nga vendi me kusht që të hiqnin dorë nga shtetësia. Pothuajse e gjithë popullsia hebreje emigroi në një operacion ajror masiv.
Lawee u vendosën në Montreal të Kanadasë, por prona prej rreth 3,800 metrash katrorë mbeti pjesë e pasurisë së tyre.
Nga qira normale te përdorim pa pagesë
Pas rreth një dekade bosh, vila iu dha me qira qeverisë franceze në vitin 1964 për t’u përdorur si ambasadë. Pagesat bëheshin pjesërisht në dinarë irakianë dhe pjesërisht në franga franceze.
Situata ndryshoi pas Luftës Gjashtëditore në vitin 1967, kur Iraku kërkoi që qiraja t’i paguhej shtetit, duke pretenduar kontroll mbi pronat hebreje. Fillimisht, Franca vazhdoi t’i paguante familjes një pjesë të qirasë, duke njohur kështu pronësinë e saj, por në vitin 1974 ndaloi plotësisht pagesat.
Dokumentet gjyqësore tregojnë se Franca paguante Irakun vetëm rreth 10% të vlerës së tregut, ndërsa familja nuk merrte asgjë. Edhe pas rrëzimit të Saddam Husseinit në vitin 2003, ambasada vazhdoi të përdorte pronën pa kompensim.
“Për më shumë se 50 vjet, Franca ka kursyer rreth 90% të qirasë reale. Kjo quhet pasurim i padrejtë,” tha Philip Khassam, nipi i njërit prej pronarëve.
Familja ngriti një padi prej rreth 22 milionë dollarësh, duke argumentuar se Franca kishte përfituar nga ligje diskriminuese që ua morën hebrenjve pronat.
Por gjykata franceze vendosi se kontrata nuk rregullohet nga ligji francez dhe se çështja duhet të zgjidhet në Irak, duke shpallur mungesë juridiksioni.
Avokati i familjes, Jean-Pierre Mignard, e quajti vendimin “ilogjik dhe të rrezikshëm”, duke vënë në pikëpyetje edhe mundësinë që klientët e tij të hynin në territorin irakian për të ndjekur një proces atje.
Ai bëri gjithashtu një paralelizëm me historinë e Francës gjatë Luftës së Dytë Botërore, kur mijëra prona hebreje u konfiskuan – një padrejtësi që shteti francez është përpjekur ta korrigjojë vitet e fundit.
“Pronësia është një e drejtë njerëzore”
Khassam këmbëngul se çështja nuk është politike: “Kjo është pronë private. Të drejtat e pronës janë të drejta njerëzore.”
Ai shtoi se vetë populli irakian nuk është problem, duke theksuar se hebrenjtë dikur ishin pjesë e pandarë e jetës së Bagdadit.
Nga ana tjetër, sipas dokumenteve gjyqësore, Ministria e Jashtme franceze pranoi se ligjet irakiane ua hoqën hebrenjve pronat, por u mbështet pikërisht te këto ligje për të justifikuar përdorimin e vazhdueshëm të vilës.
“Franca po përdor një ligj të krijuar për të ndëshkuar hebrenjtë për të mos i paguar ata. Kjo është e turpshme,” tha Khassam.
Beteja vazhdon
Familja ka paralajmëruar apelimin e vendimit, ndërsa avokatët theksojnë se qeveria franceze “nuk mund të fshihet pas një mosmarrëveshjeje juridike që mund të zgjasë me vite për t’u mohuar individëve të drejtat e tyre”.
“Ky nuk është një hap pas – është fillimi,” u shpreh Khassam. “Nëse humbasim, atëherë Franca ka dështuar në sytë e botës, sepse ka shkelur ligjet dhe parimet e veta për të drejtat e njeriut.”
(Burimi: France 24)
