Një skandal i madh mashtrimi ka tronditur sistemin e regjistrimit të automjeteve në Francë. Sipas një raporti të publikuar nga Gjykata e Llogarive, rreth një milion makina të regjistruara ilegalisht po qarkullojnë në rrugët e vendit, duke i kushtuar shtetit qindra miliona euro në taksa dhe gjoba të humbura.
Mashtrimi lidhet me manipulimin e të dhënave në sistemin shtetëror të regjistrimit të automjeteve, të njohur si SIV, ku koncesionarë dhe operatorë të rremë kanë arritur të krijojnë regjistrime të rreme për automjete që më pas bëhen të vështira për t’u gjurmuar nga autoritetet.
Përveç dëmit financiar, skandali ka ngritur edhe shqetësime serioze për sigurinë rrugore, pasi automjete potencialisht të pasigurta ose të vjedhura kanë arritur të hyjnë në qarkullim.
Sipas raportit të Gjykatës së Llogarive, dobësitë e sistemit kanë krijuar mundësi që “i gjithë spektri i kriminalitetit – nga delikuenca e vogël deri te krimi i organizuar – të depërtojë në sistemin e regjistrimit të automjeteve për të realizuar skema mashtrimi.”
Skandali e ka origjinën në vitin 2017, kur qeveria franceze vendosi të reformojë sistemin e regjistrimit të automjeteve për të përshpejtuar një proces që ishte kritikuar për burokracinë dhe vonesat. Rreth 2,000 nëpunës civilë u zhvendosën në funksione të tjera, ndërsa shitësve të makinave iu dha akses i drejtpërdrejtë në sistem për të regjistruar automjetet e klientëve të tyre.
Por sipas audituesve shtetërorë, sistemi i ri u ndërtua mbi një nivel të lartë mirëbesimi, pa kontrolle të mjaftueshme sigurie. Kjo u shfrytëzua shpejt nga operatorë të pandershëm që krijuan kompani fantazmë dhe përdorën aksesin në sistem për të manipuluar regjistrimet.
Raporti tregon se rreth 300 kompani fiktive kanë regjistruar automjete pa asnjë kontroll nga autoritetet. Dokumentet e këtyre makinave duken plotësisht të rregullta për policinë gjatë kontrollit rrugor, por në praktikë automjeti dhe pronari i tij bëhen të pagjurmueshëm.
Vetëm për periudhën 2022–2024, dëmi financiar për shtetin francez është vlerësuar në rreth 550 milionë euro, për shkak të mosmbledhjes së tarifave të regjistrimit dhe gjobave për shkelje të trafikut si tejkalimi i shpejtësisë apo parkimi i paligjshëm.
Auditorët identifikuan gjithashtu 30 forma të ndryshme mashtrimi, duke përfshirë shmangien e taksave mjedisore për automjetet që ndotin më shumë, manipulimin e rezultateve të testeve të sigurisë rrugore dhe fshehjen e identitetit të pronarëve të mëparshëm.
Një rast i përshkruar nga gazeta Le Monde tregon se si një mashtrues i njohur nga policia si “SIV-eur” ndihmoi një importues makinash luksoze të shmangte dhjetëra mijëra euro në taksa. Ai regjistroi automjete të shtrenjta si Rolls-Royce dhe Mercedes si mjete të përshtatura për persona me aftësi të kufizuara – kategori që përjashtohet nga disa taksa.
Skema është përdorur edhe nga kriminelë për të maskuar automjete të vjedhura, të cilat më pas riregjistrohen për të shmangur identifikimin. Sipas raportimeve, bandat e drogës përdorin shpesh makina me regjistrime të tilla për transport të shpejtë në autostrada.
Autoritetet nisën të dyshonin për mashtrimin pasi policia vuri re një rritje të pazakontë të shkeljeve të shpejtësisë shumë të lartë, që sipas gazetës Le Figaro u rritën me 160% mes viteve 2016 dhe 2022. Hetimet treguan se shumë nga këto automjete kishin tё dhёna tё rreme.
Gjykata e Llogarive kritikoi gjithashtu shtetin për mungesën e kontrollit mbi rreth 30,000 tregtarë automjetesh që kishin akses në sistemin SIV. Në shumë raste, mjaftonte krijimi i një kompanie fiktive për të marrë leje për përdorimin e sistemit.
“Ky është rezultati kur përpiqesh të zvogëlosh shtetin,” tha një burim për Le Monde. “Më parë njerëzit prisnin në radhë për dy orë për dokumentet e tyre. Të gjithë ankoheshin, por të paktën gjithçka kontrollohej siç duhet.”
Ministria e Brendshme franceze ka pranuar problemin dhe ka deklaruar se po merr masa për të forcuar kontrollin. Një plan veprimi i nisur vitin e kaluar ka rritur zbulimin e rasteve të mashtrimit, ndërsa numri i autorizimeve për akses në sistemin SIV është reduktuar ndjeshëm.
(Burimi: Le Monde / BBC)
