Shqetësimi i vazhdueshëm për para, ushqim dhe mbijetesë ekonomike mund të jetë po aq i rrezikshëm për zemrën sa faktorët klasikë të sëmundjeve kardiovaskulare – madje në disa raste edhe më i fortë. Kështu konkludon një studim i ri i publikuar në revistën shkencore Mayo Clinic Proceedings, që ngre pikëpyetje të reja mbi mënyrën si stresi financiar ndikon në shëndetin e zemrës.
Sëmundjet e zemrës mbeten shkaku kryesor i vdekjeve. Studiuesit analizuan të dhënat e mbi 280 mijë të rriturve që kishin plotësuar pyetësorë të detajuar mbi kushtet e tyre sociale dhe ekonomike, si dhe kishin kryer vlerësime klinike të shëndetit kardiovaskular. Në vend që të shikonin vetëm nëse personat zhvillonin sëmundje të zemrës, ata u fokusuan te koncepti i “moshës kardiovaskulare” – pra sa e “vjetër” duket biologjikisht zemra dhe enët e gjakut krahasuar me moshën reale të individit.
Rezultati ishte i qartë: personat që raportonin stres të lartë financiar dhe pasiguri ushqimore kishin shenja të plakjes më të avancuar të zemrës, edhe kur merreshin parasysh faktorët tradicionalë të rrezikut si presioni i lartë i gjakut, diabeti apo duhani. Me fjalë të tjera, dy persona të së njëjtës moshë kronologjike dhe me të njëjtin profil mjekësor mund të kishin zemra që plakeshin me ritme të ndryshme, në varësi të barrës ekonomike që mbanin.
Dr. Leana Wen, mjeke urgjence dhe profesoreshë në Universitetin George Washington, shpjegon se plakja e zemrës nënkupton ndryshime strukturore dhe funksionale në sistemin kardiovaskular – ngurtësim të enëve të gjakut, ndryshime në muskulin e zemrës dhe ulje të aftësisë për t’iu përgjigjur lodhjes fizike. Stresi kronik aktivizon hormone si kortizoli dhe adrenalina, që ndikojnë nё presionin e gjakut, rrahjet e zemrës, inflamacionin dhe metabolizmin. Kur këto sisteme qëndrojnë të aktivizuara për njё kohë të gjatë, ato krijojnë “konsumim” të zemrës dhe enëve të gjakut, të ngjashëm me efektin e plakjes natyrore.
Por stresi financiar ka një veçori të rrezikshme: ai është pothuajse gjithmonë i vazhdueshëm. Ndryshe nga një stres i përkohshëm në punë apo nga një problem i shkurtër shëndetësor, shqetësimi për pagesën e faturave, qiranë, ushqimin, borxhet apo mbajtjen e familjes nuk mbaron kurrë. Kjo gjendje mund të prishë gjumin, të kufizojë aksesin në ushqim të shëndetshëm dhe kujdes mjekësor, si dhe të ulë mundësinë për aktivitet fizik – duke krijuar një cikël që rrit gradualisht rrezikun kardiovaskular.
Studiuesit theksojnë se ndikimi i stresit financiar në plakjen e zemrës ishte i ngjashëm – madje në disa raste më i madh – se ai i faktorëve klasikë të rrezikut si hipertensioni, diabeti dhe duhanpirja. Kjo sugjeron se faktorët socialë dhe ekonomikë duhet të trajtohen si pjesë e të njëjtës bisedë me faktorët mjekësorë tradicionalë. Një person me presion të lartë të gjakut dhe stres të rëndë financiar përballet me rrezik të dyfishtë.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se personat me vështirësi ekonomike janë të dënuar për të pasur zemër të sëmurë. Rreziku rritet, por mund të reduktohet. Mjekët këshillojnë që stresi financiar të merret parasysh gjatë vlerësimit të pacientëve, ashtu si historia familjare apo mënyra e jetesës. Pyetjet për stresin, aksesin në ushqim dhe mundësinë për të ndjekur trajtimet janë thelbësore për kujdes më realist dhe më njerëzor.
Dr. Wen thekson se mjekët nuk mund të zgjidhin problemet financiare të pacientëve, por mund t’i lidhin ata me burime ndihmëse, të përshtasin trajtimet për të ulur barrën ekonomike dhe të kuptojnë se stresi ndikon edhe në disiplinën për marrjen e ilaçeve apo ndjekjen e këshillave shëndetësore.
Ndërkohë, bazat e mbrojtjes së zemrës mbeten të pandryshuara: aktivitet i rregullt fizik, ushqim i shëndetshëm, peshë normale, mos-pirje duhani dhe kontroll i presionit të gjakut, kolesterolit dhe sheqerit. Vizitat e rregullta mjekësore janë thelbësore, sepse shumë faktorë rreziku zhvillohen pa simptoma. Praktika si meditimi, gjumi i mirë dhe lidhjet sociale ndihmojnë gjithashtu në uljen e efekteve të stresit kronik mbi zemrën.
Shëndeti nuk formësohet vetëm nga kujdesi mjekësor, por edhe nga kushtet ekonomike dhe sociale të jetës. Njohja e stresit financiar si faktor rreziku kardiovaskular mund të çojë drejt një mjekësie më të drejtë, më të ndjeshme dhe më efektive.
Sepse zemra nuk plaket vetëm nga vitet që kalojnë — por edhe nga pesha e shqetësimeve që mbajmë çdo ditë.
(Burimi: CNN)
