Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka shpallur sanksione të reja ndaj dy prej kompanive më të mëdha ruse të naftës, Rosneft dhe Lukoil, në përpjekje për ta detyruar Moskën të nënshkruajë një marrëveshje paqeje me Ukrainën. Ky vendim, i bërë publik mbrëmjen e së enjtes, ka shkaktuar menjëherë tronditje në tregjet ndërkombëtare të energjisë, duke rritur çmimet e naftës me mbi 5% brenda pak orësh.
Sipas Reuters dhe The Guardian, sanksionet e reja ndalojnë çdo kompani amerikane apo partnere të saj të bëjë tregti me Rosneft dhe Lukoil, të cilat së bashku përbëjnë gati gjysmën e eksporteve të naftës së papërpunuar të Rusisë. Eksportet ruse arrijnë rreth katër milionë fuçi në ditë, çka do të thotë se ndikimi ekonomik i këtyre masave mund të jetë i ndjeshëm – jo vetëm për Moskën, por edhe për tregun global.
Reagimi nga Rusia ishte i menjëhershëm dhe i ashpër. Ministria e Jashtme ruse e quajti vendimin “të paligjshëm dhe ekstremisht kundërproduktiv”. Zëdhënësja Maria Zakharova deklaroi se “Shtetet e Bashkuara po ndjekin shembullin e administratave të mëparshme që dështuan ta detyrojnë Rusinë të heqë dorë nga interesat e saj kombëtare me presion ekonomik”. Presidenti Vladimir Putin, nga ana tjetër, i përshkroi sanksionet si “një akt jo miqësor që nuk do të ndryshojë asgjë në qëndrimin e Rusisë”.
Ndërkohë, Bashkimi Europian ka paralajmëruar një paketë të re masash që synon energjinë ruse, duke përfshirë kufizime të reja mbi importet e gazit natyror të lëngshëm (LNG). Në Bruksel, diplomatë europianë e kanë përshkruar lëvizjen amerikane si “një sinjal të fortë” që Perëndimi është i bashkuar në përpjekjet për t’i shkurtuar Moskës burimet financiare që ushqejnë luftën në Ukrainë.
Nga ana tjetër, Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky e përshëndeti vendimin e Trump, duke thënë se “çdo hap që e bën Rusinë të kuptojë se agresioni ka kosto, na afron më pranë paqes”. Ai shtoi se shpreson që ky të jetë “fillimi i një strategjie të re ndërkombëtare” për t’i dhënë fund konfliktit.
Megjithatë, analistët paralajmërojnë se ndikimi real i sanksioneve mund të mos jetë i menjëhershëm. Rusia ka vite që përgatitet për masa të tilla dhe ka ndërtuar mekanizma alternativë për shitjen e naftës në Azi, kryesisht në Kinë dhe Indi. Një raport i Washington Post thekson se disa kompani aziatike po shqyrtojnë nëse do të vazhdojnë bashkëpunimin me kompanitë ruse, duke pasur frikë nga ndëshkimet amerikane, por të tjerat mund të shfrytëzojnë situatën për të blerë naftë me çmime më të ulëta.
Në tregjet ndërkombëtare, çmimi i naftës Brent u ngjit mbi 94 dollarë për fuçi – niveli më i lartë i muajve të fundit – ndërsa tregjet europiane pësuan luhatje të forta. Indekset kryesore në Londër dhe Frankfurt u rritën në fillim për shkak të kompanive energjetike, por analistët paralajmërojnë për pasoja të mundshme në inflacion dhe kosto transporti.
Sipas vëzhguesve ndërkombëtarë, sanksionet e Trump shënojnë fillimin e një faze të re në politikën e Perëndimit ndaj Rusisë – më agresive ekonomikisht, por edhe më e rrezikshme për stabilitetin e tregjeve globale. Strategjia duket se synon ta godasë Moskën në burimin kryesor të të ardhurave: eksportet e energjisë. Por në të njëjtën kohë, SHBA dhe aleatët e saj do të duhet të ruajnë ekuilibrin për të shmangur një krizë të re energjetike që mund të dëmtojë edhe vetë ekonomitë perëndimore.
Ndërsa tensionet mes Uashingtonit dhe Moskës rriten, pyetja mbetet e hapur: a do ta detyrojnë këto sanksione Rusinë të negociojë paqen, apo do të nisin një raund të ri përplasjesh ekonomike që mund të prekin gjithë botën?
