Shkencëtarët në mbarë botën po nxitojnë të studiojnë një kometë të lashtë që vjen nga një tjetër sistem yjor, e cila këtë vit ka hyrë në sistemin tonë diellor dhe ka kaluar tashmë pranë Marsit. Kjo kometë, e quajtur 3I/ATLAS, është vetëm objekti i tretë ndëryjor i zbuluar ndonjëherë që viziton hapësirën tonë kozmike, pas 1I/‘Oumuamua-s në vitin 2017 dhe 2I/Borisov-it në 2019.
E zbuluar në korrik nga shkencëtari Larry Dennau, pjesë e ekipit të teleskopit ATLAS në Kili – një projekt i financuar nga NASA dhe i drejtuar nga Instituti për Astronomi i Universitetit të Havait – 3I/ATLAS është një trup qiellor i përbërë nga akull, pluhur dhe gaz, mbetje e hershme e formimit të sistemit diellor rreth 4.6 miliardë vjet më parë.
Kjo kometë ndëryjore po udhëton me shpejtësi marramendëse, rreth 310,000 km/orë, dhe në fillim të tetorit kaloi vetëm 29 milionë kilometra larg Marsit. Ajo iu afrua më së shumti Diellit në fund të tetorit dhe pritet të jetë më pranë Tokës në dhjetor, megjithëse do të mbetet ende rreth 270 milionë kilometra larg nesh – shumë më tej se Dielli.
Për momentin, 3I/ATLAS është e fshehur pas Diellit dhe nuk mund të vëzhgohet nga Toka, por NASA thotë se do të shfaqet sërish në fillim të dhjetorit 2025. Deri atëherë, një sërë sondash hapësinore po e monitorojnë nga pozicione të ndryshme në sistemin diellor, përfshirë teleskopin Hubble,si dhe misionet Europa Clipper, Lucy, Psyche, Parker Solar Probe, PUNCHdhe SOHO. Edhe sonda evropiane JUICE, e nisur drejt Jupiterit, po ndjek lëvizjet e saj.
Sipas të dhënave të deritanishme, imazhet e Hubble-it konfirmojnë se 3I/ATLAS është një kometë e vërtetë me trajektore hiperbolike, çka tregon se nuk është e lidhur gravitacionalisht me Diellin dhe do të largohet përgjithmonë nga sistemi ynë. Bërthama e saj, sipas vlerësimeve, ka një diametër nga 440 metra deri në 5.6 kilometra, ndërsa mbështjellësi i gaztë që e rrethon – përmban dioksid karboni, duke sugjeruar se është formuar në një rajon shumë të ftohtë e të largët të sistemit të vet yjor.
Për studiuesit, 3I/ATLAS është një dritare e rrallë për të kuptuar përbërjen dhe origjinën e materialeve të hershme të universit – një kujtesë e gjallë e mënyrës se si formohen dhe evoluojnë sistemet planetare përtej yllit tonë.
(Burimi: Aljazeera)
