Valentino Garavani nuk ishte thjesht një stilist. Ai ishte arkitekti i një bote ku bukuria ishte ligj, eleganca disiplinë dhe çdo fustan një deklaratë estetike. Me ndarjen e tij nga jeta në moshën 93-vjeçare, mbyllet një kapitull i artit të modës që i përket epokës së mjeshtërve të mëdhenj, kur “couture” nuk ishte industri, por mjeshtëri e pastër.
I lindur në vitin 1932 në Voghera, një qytet i vogël në veri të Italisë, Valentino u magjeps nga moda që në rini. Rrugëtimi i tij nisi në Paris, në atelietë e “haute couture”, ku mësoi disiplinën e prerjes perfekte, respektin për materialin dhe kultin e detajit. Në vitin 1959, ai u kthye në Romë për të hapur shtëpinë e tij të modës — një vendim që do ta kthente kryeqytetin italian në një nga skenat më të rëndësishme të veshjeve nё botë.
Që në fillim, ai gjeti firmën e tij estetike: tё kuqen. Një nuancë e thellë, e pasur, dramatike, që u bë aq e njohur sa në industri u quajt thjesht “Valentino red”. Ishte ngjyra e pasionit dhe e pushtetit femëror, një shenjë dalluese që shndërroi fustanet e tij në objekte adhurimi.
Në vitin 1960, takimi me Giancarlo Giammetti ndryshoi gjithçka. Partner në biznes dhe për një periudhë edhe në jetë, Giammetti ishte mendja strategjike që e shndërroi talentin artistik të Valentinos në një perandori ndërkombëtare. Së bashku, ata ndërtuan markën Valentino si sinonim të luksit absolut.
Lista e grave që veshën krijimet e tij është një enciklopedi e glamurit të shekullit XX: Elizabeth Taylor, Audrey Hepburn, Jacqueline Kennedy, Mbretёresha Paola e Belgjikës, Joan Collins. Jacqueline Kennedy e zgjodhi Valentinon për fustanin e saj të martesës me Aristotle Onassis në vitin 1968 — një moment që vulosi lidhjen e stilistit me elitën botërore.
Dekadat që pasuan e konsoliduan statusin e tij. Në vitet ’70, Valentino u bë figurë qendrore e jetës kulturore të Nju Jorkut, mik i Andy Warhol-it dhe Diana Vreeland. Në vitet ’90, ai ishte stilisti i preferuar i supermodeleve si Claudia Schiffer dhe Naomi Campbell. Ndërsa tapeti i kuq i Oscar-it u kthye në një pasarelë të përhershme për krijimet e tij, nga Julia Roberts te Cate Blanchett, nga Jennifer Lopez te Anne Hathaway.
Por Valentino ishte po aq ikonik sa vetë krijimet e tij. Me kostumet e qepura me përpikëri, nxirjen karakteristike dhe flokët e krehura në perfeksion, ai mishëronte figurën e zotërisë italian. Jetonte mes rezidencave në Romë, Paris, Londër, Nju Jork dhe Zvicër.
Në vitin 1998, ai shiti kompaninë për rreth 300 milionë dollarë, por vazhdoi të krijonte deri në vitin 2008, kur u tërhoq zyrtarisht pas më shumë se 45 vitesh karrierë. Lamtumira e tij u shënua me një sfilatë madhështore në Musée Rodin në Paris, ku finalja ishte një procesion solemn fustanesh identike “Valentino red” — një homazh ndaj firmës së tij të pavdekshme.
Pas tij, shtëpia Valentino vazhdoi me drejtorë kreativë të shquar, nga Maria Grazia Chiuri te Pierpaolo Piccioli e së fundmi Alessandro Michele. Të gjithë, në mënyrën e tyre, kanë pranuar se krijojnë nën hijen e një mjeshtri që vendosi standardin.
Valentino vetë e përkufizonte modën si gëzim serioz. Për të, bukuria nuk ishte luks, por mburojë ndaj botës. Dhe kur u pyet në dokumentarin “Valentino: The Last Emperor” nëse ishte i pazëvendësueshëm, ai buzëqeshi me ironi dhe tha: “Pas meje, përmbytja.”
Me largimin e tij, moda humbet një perandor. Por trashëgimia e Valentino Garavani mbetet e gjallë në çdo fustan të kuq që vazhdon të ndriçojë tapetet e botës. Eleganca, siç ai e kuptoi, nuk vdes kurrë.
