Arkeologët detarë francezë kanë zbuluar pranë brigjeve të Bretanjës një mur masiv nënujor, i cili daton rreth vitit 5000 para Krishtit dhe konsiderohet ndërtimi më i madh i këtij lloji i gjetur ndonjëherë në Francë. Studiuesit besojnë se struktura mund të jetë vepër e një shoqërie të epokës së gurit, e cila u zhduk pas rritjes së nivelit të detit, duke lënë pas gjurmë që mund të kenë ushqyer legjendat lokale për qytete të fundosura.
Muri, rreth 120 metra i gjatë, ndodhet pranë Ile de Sein, në skajin perëndimor të Bretanjës. Kur u ndërtua, ai ndodhej në vijën bregdetare, mes baticës së lartë dhe asaj të ulët. Sot, struktura ndodhet rreth nëntë metra nën ujë, pasi ishulli është tkurrur ndjeshëm me kalimin e mijëvjeçarëve. Muri është mesatarisht 20 metra i gjerë dhe dy metra i lartë.
Në intervale të rregullta, zhytësit kanë identifikuar monolite të mëdha graniti që dalin mbi mur në dy vija paralele. Sipas arkeologëve, këta gurë u vendosën fillimisht mbi shkëmbinjtë bazë dhe më pas muri u ndërtua rreth tyre me pllaka dhe gurë më të vegjël. Një nga hipotezat kryesore është se struktura shërbente si kurth peshkimi, ku monolitet mbështesnin një lloj rrjete prej shkopinjsh dhe degësh për të kapur peshqit ndërsa uji tërhiqej. Një tjetër mundësi është se muri kishte funksion mbrojtës, për t’u përballur me rritjen graduale të nivelit të detit.
Me një masë totale prej rreth 3,300 tonësh, muri sugjeron ekzistencën e një komuniteti të organizuar dhe relativisht të madh. Fakti që ka mbijetuar për afro 7,000 vjet dëshmon për cilësinë e jashtëzakonshme të ndërtimit. “Është ndërtuar nga një shoqëri shumë e strukturuar gjuetarësh-mbledhës, e cila u bë sedentare kur kushtet e lejonin, ose nga një prej popullatave neolitike që mbërritën në këtë zonë rreth vitit 5000 para Krishtit,” shpjegon arkeologu Yvan Pailler.
Monolitet që formojnë bazën e murit janë të ngjashme me menhirët e famshëm të Bretanjës, megjithëse këta të fundit datojnë pak më vonë. Sipas Pailler, kjo mund të tregojë një vazhdimësi njohurish mes komuniteteve mezolitike dhe atyre neolitike, veçanërisht në teknikat e nxjerrjes, përpunimit dhe transportimit të gurëve.
Zbulimi u bë pasi gjeologu vendas Yves Fouquet studioi harta të thellësisë nënujore, të krijuara me teknologji moderne radari. “Pranë Sein pashë një vijë prej 120 metrash që bllokonte një luginë nënujore. Ishte e qartë se nuk mund të ishte natyrore,” i tha ai gazetës Le Monde. Eksplorimi i parë u krye në verën e vitit 2022, por arkeologët u detyruan të prisnin deri në dimrin pasardhës, kur algat u zhdukën, për të hartëzuar plotësisht strukturën.
Në një studim të botuar në Revistën Ndërkombëtare të Arkeologjisë Detare, autorët sugjerojnë se vende të tilla mund të jenë burimi i legjendave bretone për qytete të fundosura, si qyteti mitik Ys, që besohet se ndodhej në Gjirin e Douarnenez. “Braktisja e një territori të zhvilluar nga një shoqëri e organizuar, pas rritjes së shpejtë të nivelit të detit, duhet të ketë lënë një gjurmë të thellë në kujtesën kolektive,” thuhet në studim, duke shtuar se zhytja e strukturave të peshkimit, mbrojtjes dhe banimit ka të ngjarë të ketë ushqyer këto mite për breza me radhë.
(Burimi: BBC)
