Ashtu siç ka poezi epike për luftërat dhe heronjtë, apo poezi lirike për ndjenjat dhe natyrën, letërsia njeh edhe një tjetër formë të ndjeshme: poezinë për qytetet. Këto poezi janë një mënyrë për të ruajtur kujtesën e vendeve ku njerëzit kanë jetuar, kanë dashuruar, kanë ndërtuar histori dhe identitet. Qytetet ndryshojnë, rrugët transformohen, ndërtesat zhduken, por në poezi ato mbeten të gjalla.
Një poezi të tillë, ndër më të veçantat kushtuar Tiranës së dikurshme, ka shkruar poeti Mihal Hanxhari, një autor i botuar dhe i njohur më gjerësisht pas ndarjes së tij nga jeta në vitin 1999. Në vargjet e tij, Tirana shfaqet si një qytet i qetë, me rrugica të ngushta, me kopshte të vjetra dhe me kujtime që jetojnë në çdo gur e pemë.
Zot shpëtoje Tiranën
Lërja këto ura nate bërë me hënë,
Lërja këto mure rrugëzash që kanë mbetur,
Lëre që degët të vizatojnë mbi to shpirtrat e pemëve,
Lërja kopshteve gjumin e vjetër,
Ah dhe zërin e nallaneve, lërja o Zot
Se dheu është mësuar me ato hapa
Dhe fle i qetë se i njeh,
Lërja aromat e lashta që derdhin pjergullat,
Lëri mos i tremb shpirtrat e bardhë
Të stërgjyshërve tanë
Që aty janë.
Në këto vargje, poeti i lutet Zotit të ruajë Tiranën e vjetër, me gjithë thjeshtësinë, qetësinë dhe kujtesën që mbante brenda vetes. Është një thirrje për të mos humbur shpirtin e qytetit, për të mos zhdukur rrugicat, kopshte dhe tingujt që e bënin Tiranën të dallueshme.
Sot, është e vështirë të thuhet nëse kjo lutje u dëgjua. Shumë nga ato rrugica nuk ekzistojnë më. Ato mund t’i gjesh vetëm në fotografi të vjetra, në kujtime apo në rrëfimet e brezave që e kanë jetuar atë Tiranë. Qyteti është rritur, është modernizuar dhe është shndërruar në një metropol të gjallë, por bashkë me zhvillimin, një pjesë e historisë së tij është zhdukur.
Prandaj, vargjet e Mihal Hanxharit sot tingëllojnë edhe më të forta: si një kujtesë për Tiranën që ishte, për qytetin e rrugicave me hije pemësh, të kopshteve të qeta dhe të hapave që toka i njihte. Një qytet që sot jeton më shumë në poezi dhe në kujtesë sesa në realitet.
