Nëntëdhjetë vjet më parë lindi Ismail Kadare, shkrimtari që do t’i jepte gjuhës shqipe një zë të fuqishëm dhe letërsisë shqiptare një përmasë universale. Me veprën e tij, ai nuk ndërtoi vetëm romane e poezi, por ngriti një botë letrare ku historia, miti, politika dhe njeriu përballen vazhdimisht me ndërgjegjen dhe lirinë.
Kadare është kronikani i shpirtit shqiptar. Në faqet e librave të tij gjejmë fatin e një populli të vogël, të vendosur përballë perandorive, diktaturave dhe frikës, por edhe krenarinë, qëndresën dhe etjen për dinjitet. Ai e shndërroi historinë në simbol dhe simbolin në mjet për të thënë të vërteta që shpesh nuk mund të thuheshin hapur. Në kohë censurash dhe heshtjeje të imponuar, fjala e Kadaresë u bë formë e mençur e rezistencës.
Letërsia e tij nuk është kurrë e thjeshtë, sepse as realiteti që ai përshkruan nuk është i tillë. Përmes figurave alegorike, miteve ballkanike dhe referencave të thella historike, Kadare i ftoi lexuesit të mendojnë, të dyshojnë dhe të reflektojnë. Ai e pa pushtetin si tragjedi, frikën si mekanizëm sundimi dhe njeriun si qenie që lufton vazhdimisht për të ruajtur humanizmin e tij.
I përkthyer në dhjetëra gjuhë dhe i vlerësuar nga kritika ndërkombëtare, Ismail Kadare u bë ambasadori më i qëndrueshëm i kulturës shqiptare në botë. Megjithatë, pavarësisht njohjes globale, ai mbeti gjithmonë besnik i gjuhës dhe kujtesës së vendlindjes së tij. Shqipëria, me dritat dhe hijet e saj, ishte zemra e çdo vepre, jo si kufizim, por si themel nga ku buron universalja.
Në 90-vjetorin e lindjes së tij, Ismail Kadare nuk përkujtohet vetëm si shkrimtar i madh, por si një figurë që formësoi mendimin kritik, identitetin kulturor dhe vetëdijen historike të shqiptarëve. Vepra e tij vazhdon të lexohet, të interpretohet dhe të rizbulohet nga breza të rinj, duke dëshmuar se letërsia e vërtetë nuk i përket vetëm kohës kur shkruhet, por të gjitha kohëve.
Ismail Kadare mbetet fjala që nuk u nënshtrua, mendimi që nuk u mbyll dhe pena që i dha zë pavdekësisë shqiptare.
