Udhëheqja iraniane ka dalë me një deklaratë të fortë dhe sfiduese për rolin e saj në Ngushticën e Hormuzit, duke sinjalizuar se Teherani jo vetëm nuk do të tërhiqet, por synon të forcojë kontrollin mbi një nga arteriet më të rëndësishme të energjisë globale.
Në një mesazh të lexuar në televizionin shtetëror, lideri suprem Mojtaba Khamenei e cilësoi situatën si hyrjen në një “kapitull të ri” për Gjirin Persik dhe ngushticën strategjike, duke pretenduar se SHBA ka pësuar një “disfatë të turpshme” në planet e saj në rajon. Ai u zotua se Irani do të “sigurojë rajonin” dhe do të ndalë atë që e quan abuzim të rrugës ujore nga kundërshtarët.
Deklarata vjen në një moment tensioni ekstrem, ku ngushtica – përmes së cilës kalon rreth një e pesta e naftës globale – është kthyer në pikën më kritike të përplasjes gjeopolitike. Irani ka nisur të përdorë kontrollin mbi këtë korridor si mjet presioni, duke sugjeruar vendosjen e një regjimi tarifash për anijet që kalojnë, një hap që sfidon drejtpërdrejt rendin ndërkombëtar detar.
Në të njëjtën kohë, Teherani ka theksuar se nuk do të heqë dorë nga programet e tij strategjike – nga teknologjitë bërthamore te ato raketore – duke i konsideruar ato si “kapital kombëtar” që duhet mbrojtur me çdo kusht.
Situata në terren mbetet dramatike. Trafiku detar në ngushticë ka rënë në nivele minimale – në disa raste vetëm tre anije në ditë, nga mbi 120 që kalonin normalisht – ndërsa çmimi i naftës ka kapërcyer 120 dollarë për fuçi. Kjo ka krijuar një presion të fortë mbi ekonomitë globale dhe veçanërisht mbi administratën amerikane, e cila po përballet me rritje të çmimeve të energjisë në një moment politik delikat.
Retorika nga Teherani është bërë edhe më e ashpër. Në deklaratë paralajmërohet se “të huajt që e lakmojnë ngushticën nga mijëra kilometra larg nuk kanë vend aty”, një mesazh i drejtpërdrejtë për SHBA-në dhe aleatët e saj. Ndërkohë, zyrtarë të lartë iranianë flasin hapur për një përballje që, sipas tyre, do të përfundojë me “dështimin e rrethimit” ndaj Iranit.
Nga ana tjetër, komuniteti ndërkombëtar e konsideron Ngushticën e Hormuzit një rrugë ujore të hapur për të gjithë, pa tarifa apo pengesa. Vendet e Gjirit, përfshirë Emiratet e Bashkuara Arabe, e kanë krahasuar qasjen e Iranit me piraterinë detare.
Në sfond, bisedimet mes SHBA-së dhe Iranit mbeten të bllokuara, ndërsa të dyja palët vazhdojnë të përdorin ngushticën si kartë presioni.
