Të punosh apo të pushosh më 1 Maj? Pyetja duket e thjeshtë, por këtë vit përgjigjja është më e ndërlikuar se kurrë. Dita Ndërkombëtare e Punës, që sipas Kodit të Punës konsiderohet e vetmja festë plotësisht e detyrueshme për pushim, nё Francё po shoqërohet me debat të fortë për përjashtimet dhe mënyrën si mund të zbatohet në praktikë.
Ligji është i qartë në parim: më 1 Maj nuk punohet. Por ka një përjashtim të rëndësishëm. Në ato sektorë ku aktiviteti nuk mund të ndalet për shkak të natyrës së tij, punonjësit mund të punojnë, por duhet të paguhen dyfish. Këtu përfshihen spitalet, hotelet, fabrikat që nuk mund të ndalen dhe sektorë të tjerë jetikë si energjia.
Problemi nis pikërisht aty ku ligji nuk jep një listë të saktë. Nuk është e përcaktuar qartë se cilat profesione hyjnë në këtë kategori, duke krijuar një zonë gri që prej vitesh interpretohet ndryshe. Dikur, një qëndrim i Ministrisë së Punës në vitin 1986 sugjeronte se sektorë si furrat e bukës mund të punonin edhe më 1 Maj. Por ky interpretim u rrëzua nga Gjykata e Kasacionit në vitin 2006, e cila vendosi se nuk ka përjashtim automatik: çdo biznes duhet të provojë se nuk mund ta ndërpresë aktivitetin.
Për të shmangur këtë paqartësi, qeveria kishte planifikuar të ndërhynte me një projektligj që do të lejonte qartë disa sektorë të punonin më 1 Maj, si furrat e bukës, dyqanet e luleve dhe institucionet kulturore. Por përballë kundërshtimeve të forta nga sindikatat, kjo ide u tërhoq për këtë vit dhe u shty për në 2027.
Ndërkohë, për këtë 1 Maj është tentuar një zgjidhje e përkohshme. Ministri Sébastien Lecornu premtoi se do të jepeshin “udhëzime” për të gjitha institucionet shtetërore që të lejonin furrtarët dhe luleshitёsit të punësonin staf, por vetëm mbi bazë vullnetare. Megjithatë, Ministri i Punës Jean-Pierre Farandou sqaroi se nuk kishte dhënë udhëzime zyrtare për inspektorët e punës që të mbyllnin sytë ndaj shkeljeve, duke theksuar se gjithçka do të mbështetej tek “inteligjenca kolektive” dhe vullneti i punonjësve.
Situata është më e qartë për restorantet dhe kafenetë. Sipas një praktike administrative të konfirmuar në vitin 2016, këto biznese konsiderohen si pjesë e jetës shoqërore dhe përmbushin një nevojë publike. Për këtë arsye, ato mund të qëndrojnë të hapura më 1 Maj, me kusht që punonjësit të punojnë vullnetarisht dhe të paguhen dyfish.
Megjithatë, vendimi për të toleruar hapjen e furrave të bukës dhe dyqaneve të luleve këtë vit nuk është pa pasoja. Sindikatat Sud dhe CGT, së bashku me deputetë të Partisë së Gjelbër, e kanë çuar çështjen në Këshillin e Shtetit, duke kundërshtuar atë që e quajnë një “tolerancë administrative” të paligjshme. Ata kërkojnë pezullimin e këtij vendimi, duke argumentuar se bie ndesh me kuadrin aktual ligjor.
Qeveria, nga ana e saj, mohon të ketë ndryshuar ligjin dhe këmbëngul se nuk po sfidon rregullat ekzistuese. Madje, për të shmangur keqkuptimet, ajo e rishikoi deklaratën e saj zyrtare të 17 prillit, duke e zëvendësuar me një version më të qartë.
Deri atëherë, një gjë mbetet e sigurt: kjo festë, që duhet të ishte dita simbolike e pushimit për punëtorët, nё Francё është kthyer në një nga ditët më të debatueshme për vetë të drejtën për të punuar.
(Burimi: Le Figaro)
