Nën shiun e dendur të Tokios, me pankarta të lagura dhe flamuj që valëviteshin mes turmës, mijëra japonezë dolën në rrugë me një mesazh të thjeshtë, por të fortë: “Jo Luftë”.
Pamje të tilla janë të rralla në Japoni, një vend ku protestat publike zakonisht mbeten të kufizuara dhe ku kultura shoqërore favorizon harmoninë dhe shmangien e përplasjes. Pikërisht për këtë arsye, demonstratat masive që po përhapen në qytetet japoneze po konsiderohen si një sinjal alarmi për qeverinë.
Në qendër të zemërimit publik ndodhet kryeministrja Sanae Takaichi, e cila që nga ardhja në pushtet në tetor 2025 ka nisur një transformim të fortë të politikës së sigurisë së Japonisë, duke larguar vendin nga identiteti i tij tradicional pacifist pas Luftës së Dytë Botërore.
Qeveria japoneze vendosi më 21 prill të heqë ndalimin historik për eksportin e armëve vdekjeprurëse, një hap që shumë qytetarë e shohin si momentin kur Japonia po kalon nga një fuqi ekonomike pacifiste në një shtet me profil gjithnjë e më ushtarak.
Vendimi ka ndezur debate të ashpra në vend, sepse prek vetë themelet mbi të cilat u rindërtua Japonia pas vitit 1945.
Pas humbjes në Luftën e Dytë Botërore, Japonia miratoi kushtetutën e saj pacifiste, ku neni 9 heq dorë nga lufta si e drejtë sovrane dhe ndalon mbajtjen e forcave të armatosura tradicionale. Për dekada, ky nen u kthye në simbolin moral dhe politik të Japonisë moderne.
Por qeveria e Takaichit argumenton se realiteti gjeopolitik ka ndryshuar rrënjësisht.
Në veri ndodhet Korea e Veriut me programin e saj raketor dhe bërthamor. Në lindje, fuqia ushtarake e Kinёs po rritet vazhdimisht, ndërsa tensionet me Rusinё mbeten të forta. Ndërkohë, SHBA, aleati kryesor i Tokios, ka shtuar presionin që Japonia të marrë një rol më aktiv në sigurinë rajonale.
Kryeministrja thotë se vendi nuk mund të vazhdojë të mbështetet vetëm tek ombrella amerikane dhe se Japonia duhet të jetë “e përgatitur për një epokë të re kërcënimesh”.
Megjithatë, për një pjesë të madhe të shoqërisë japoneze, ky diskurs po ringjall frikëra historike.
Shumë protestues shohin tek ndryshimet e fundit fillimin e një transformimi të rrezikshëm, ku Japonia gradualisht po normalizon militarizimin dhe po largohet nga identiteti që ndërtoi pas katastrofës së luftës.
Në pankartat e protestuesve lexoheshin slogane kundër eksportit të armëve, kundër përfshirjes në konflikte ndërkombëtare dhe kundër asaj që ata e quajnë “shkatërrimi i nenit 9 në heshtje”.
Edhe pse Japonia kishte ndërmarrë hapa të ngjashëm më parë – sidomos gjatë qeverisjes së ish-kryeministrit Shinzo Abe, kur në vitin 2015 u zgjerua roli i forcave të armatosura – kritikët thonë se vendimet e fundit shkojnë shumë më tej.
Për herë të parë pas dekadash, në Japoni po diskutohet hapur jo vetëm mbrojtja e territorit, por edhe eksporti i armëve dhe roli ushtarak jashtë kufijve.
Në një shoqëri që e ka ndërtuar identitetin modern mbi kujtesën e Hiroshimës dhe Nagasakit, ky debat ka marrë tashmë përmasa historike.
(Burimi: BBC)
