Vdekja e Mbretit Harald V, pas 35 vitesh në fron, ka hapur një kapitull të ri për monarkinë norvegjeze. Djali i tij, 53-vjeçari Haakon VIII, merr kurorën në një moment të vështirë për familjen mbretërore, e cila gjatë muajve të fundit është përballur me skandale që kanë dëmtuar ndjeshëm imazhin e saj.
Vdekja e Harald, monarkut më të moshuar në detyrë në Evropë, u njoftua zyrtarisht të premten gjatë një mbledhjeje të jashtëzakonshme të Këshillit të Shtetit në Pallatin Mbretëror. Haakon u shpall zyrtarisht mbreti i ri dhe vendosi të ruajë moton personale “Gjithçka për Norvegjinë”. Në deklaratën e tij të parë, ai falënderoi norvegjezët për mbështetjen dhe dhembshurinë e treguar ndaj familjes mbretërore.
Por Haakon nuk trashëgon vetëm fronin dhe popullaritetin e madh të të atit. Ai merr drejtimin e një monarkie që ka kaluar një prej periudhave më të trazuara të historisë së saj të fundit.
Në qendër të krizës ka qenë bashkëshortja e tij, tashmë Mbretëresha Mette-Marit, e cila u përball me kritika pas publikimit të të dhënave që tregonin se kishte mbajtur korrespondencë të gjerë me financierin amerikan Jeffrey Epstein edhe vite pasi ai ishte deklaruar fajtor për një vepër penale që lidhej me kërkimin e shërbimeve seksuale nga një e mitur. Mette-Marit më pas shprehu keqardhje për këtë marrëdhënie, duke thënë se ajo nuk përfaqësonte personin që dëshironte të ishte.
Pothuajse në të njëjtën periudhë, familja mbretërore u godit nga një skandal edhe më i rëndë. Marius Borg Høiby, djali 29-vjeçar i Mette-Marit nga një marrëdhënie e mëparshme dhe që nuk është pjesëtar i familjes mbretërore, u dënua në qershor me katër vjet burg, pasi u shpall fajtor për përdhunim dhe dhunë në familje. Aktualisht ndodhet në arrest shtëpie në rezidencën mbretërore Skaugum, në pritje të shqyrtimit tё ankimit ndaj vendimit tё dёnimit.
Skandalet hapën në Norvegji edhe një debat të pazakontë mbi përshtatshmërinë e Mette-Marit për t’u bërë mbretëreshë, ndërsa disa ekspertë diskutuan madje mundësinë që ajo të tërhiqej nga detyrat mbretërore.
Situatën e komplikon edhe shëndeti i saj. Mette-Marit, e diagnostikuar në vitin 2018 me fibrozë pulmonare, njoftoi këtë vit se do të tërhiqej përkohësisht nga detyrat publike për t’iu nënshtruar një transplanti të mushkërive. Mungesa e saj e përkohshme ka shtuar shqetësimin për numrin e kufizuar të anëtarëve aktivë që mund të përfaqësojnë monarkinë në angazhimet zyrtare.
Megjithatë, vdekja e Harald V mund të ndryshojë edhe klimën rreth familjes. Ekspertët norvegjezë vërejnë se humbja e një monarku shumë popullor mund të bashkojë vendin rreth institucionit dhe të krijojë një valë të re solidariteti ndaj mbretit dhe mbretëreshës së re. Kryeministri Jonas Gahr Støre e përshkroi momentin duke thënë se “një komb i tërë është në zi”.
Haakon nis mbretërimin me një avantazh të rëndësishëm: ai shihet si një figurë moderne dhe e afërt me njerëzit. Edhe pse një sondazh në shkurt, gjatë procesit ndaj Høiby, tregoi se mbështetja për monarkinë kishte rënë në nivelin më të ulët të regjistruar, ajo është rikuperuar që atëherë dhe debatet për shfuqizimin e monarkisë vazhdojnë të jenë relativisht të rralla në Norvegji.
Ndryshimi i fronit sjell edhe një ndryshim tjetër historik në vijën e trashëgimisë. Haakon dhe Mette-Marit kanë dy fëmijë së bashku dhe vajza e tyre e madhe, 22-vjeçarja Ingrid Alexandra, bëhet tashmë Princesha e Kurorës dhe trashëgimtarja e fronit të Norvegjisë.
Kështu, pas 35 viteve të mbretërimit të Harald V, Norvegjia hyn në epokën e Haakon VIII. Mbreti ndryshon, por sfida e familjes së re mbretërore do të jetë të ruajë besimin te institucioni, ndërsa përpiqet të lërë pas një periudhë të mbushur me skandale.
