Rasti Larry Krasner dhe kufijtë e pushtetit të prokurorisë amerikane
Një zhvillim i pazakontë nga Filadelfia ka vendosur në qendër të vëmendjes jo një të pandehur, por vetë kreun e organit të akuzës.
Më 15 shtator 2026, gjyqtari federal amerikan Paul S. Diamond i kërkoi Departamentit të Drejtësisë së Shteteve të Bashkuara të shqyrtojë nëse Larry Krasner, Prokurori i Distriktit të Filadelfias, si dhe një prej vartësve të tij të lartë, Matthew Stiegler, mund të kenë shkelur ligjin gjatë trajtimit të një çështjeje që lidhet me një dënim për vrasje të vitit 2009. Në të njëjtën kohë, gjyqtari i përjashtoi Krasner dhe Stiegler nga përfshirja e mëtejshme në çështje.
Çështja lidhet me Dennis Johnson, i dënuar në vitin 2009 për vrasjen e Kenyatta Smith dhe aktualisht në përpjekje për të rrëzuar dënimin e tij. Në vitin 2022, zyra e Krasner paraqiti në gjykatë një kërkesë që favorizonte lehtësimin e pozitёs juridike për Johnson, duke argumentuar se ai nuk kishte marrë mbrojtje efektive gjatë gjykimit. Por më vonë, kjo kërkesë u vu në dyshim për shkak të pasaktësive që gjykata i konsideroi materiale.
Sipas dëshmive të marra gjatë seancave të zhvilluara nga gjyqtari Diamond, disa prokurorë të zyrës së Krasnerit ngritën shqetësime mbi konfliktet e mundshme të interesit dhe mënyrën se si ishte trajtuar çështja. Ata propozuan që çështja t’i kalonte Prokurorit të Përgjithshëm të Pensilvanisë, në mënyrë që të shmangej konflikti i interesit brenda vetë zyrës së prokurorit të Filadelfias. Sipas gjykatës, Krasner e kundërshtoi këtë zgjidhje dhe insistoi që zyra e tij të mbetej e përfshirë.
Një tjetër element i rëndësishëm lidhet me prokuroren Jaclyn Mason, e cila kishte nënshkruar kërkesën e vitit 2022. Më vonë ajo dha dorëheqjen dhe deklaroi se kishte qenë nën presion nga eprori i saj, Matthew Stiegler. Zyra e prokurorit më pas kërkoi të tërhiqte dokumentin, duke argumentuar se ai përmbante “pasaktësi materiale”.
Sipas konstatimeve të gjyqtarit Diamond, çështja nuk u kufizua më në një mosmarrëveshje profesionale mbi mënyrën e trajtimit të një dosjeje. Dëshmitë e administruara nga gjykata ngritën dyshime nëse disa zyrtarë të zyrës së prokurorit kishin ushtruar presion mbi vartësit për të paraqitur një version të rremë të fakteve në gjykatë, për të zhvendosur përgjegjësinë te një prokurore më e ulët në hierarki dhe për të shmangur ekspozimin e konfliktit të interesit.
Në memorandumin e tij, gjyqtari Diamond tha se kishte arritur “me ngurrim” në përfundimin se zyrtari më i lartë i zbatimit të ligjit në Filadelfia dhe një prej vartësve të tij mund të kishin shkelur ligjin. Për këtë arsye, ai ia referoi çështjen prokurorëve federalë për hetim dhe veprime të tjera të përshtatshme.
Në mënyrë specifike, gjyqtari përmendi mundësinë që sjellja e shqyrtuar të lidhej me deklarime të rreme, dëshmi të rreme nën betim, pengim të drejtësisë dhe, potencialisht, komplot. Këto janë, megjithatë, çështje që tani i takojnë Departamentit të Drejtësisë dhe jo gjykatësit që bëri referimin.
Krasner i ka kundërshtuar fuqimisht gjetjet e gjyqtarit. Në deklaratën e tij publike ai tha se nuk pajtohet me konstatimet faktike dhe përfundimet juridike të gjykatës dhe se synon t’i apelojë ato. Zyra e Prokurorit të Shteteve të Bashkuara për Distriktin Lindor të Pensilvanisë nuk ka bërë të ditur nëse do të hapë një hetim.
Rasti ka edhe një dimension më të gjerë politik dhe institucional.
Krasner u bë figurë kombëtare në Shtetet e Bashkuara si një nga prokurorët më të njohur të orientuar drejt reformës së sistemit penal. Fushata e tij e vitit 2017 mori mbështetje të konsiderueshme nga një PAC i financuar nga George Soros, i cili kishte investuar në mënyrë të drejtpërdrejtë në kandidatura për reforma progresiste të drejtësisë penale. The New Yorker raportonte se PAC-i i financuar nga Soros shpenzoi rreth 1.65 milionë dollarë për reklama në mbështetje të Krasnerit gjatë zgjedhjeve të vitit 2017.
Kjo e ka bërë Krasnerin prej vitesh pjesë të debatit amerikan mbi rolin e filantropisë private në zgjedhjen e prokurorëve dhe mbi transformimin e politikave të ndjekjes penale.
Një prokuror ka pushtet të jashtëzakonshëm. Ai vendos se cilat çështje do të ndiqen, cilat prova do të paraqiten, cilat kërkesa do t’i paraqiten gjykatës dhe, në shumë raste, nëse shteti do të mbrojë apo do të kundërshtojë një dënim të mëparshëm. Por ky pushtet nuk e vendos prokurorin mbi procedurën, mbi gjykatën apo mbi ligjin.
Përkundrazi, sa më i madh të jetë pushteti i një organi, aq më e rëndësishme bëhet kontrolli i jashtëm mbi ushtrimin e tij.
