Bashkimi Europian dhe Kanadaja po përgatiten të thellojnë ndjeshëm marrëdhëniet e tyre, me një partneritet të ri që pritet të përfshijë mineralet kritike, energjinë, inteligjencën artificiale, kërkimin shkencor, arsimin dhe sigurinë.
Sipas një draftdeklarate të përbashkët të përgatitur për samitin BE-Kanada, që do të zhvillohet më 29-30 tetor në Montreal, Brukseli dhe Otava synojnë një nivel më të lartë integrimi në disa fusha strategjike. Partneriteti në dokument përmendet me emrin “Aleanca për të Ardhmen”.
Një nga shtyllat kryesore është furnizimi me lëndë të para dhe energji. BE-ja kërkon që Kanadaja të integrohet më thellë si furnizuese e mineraleve kritike, ndërsa palët po shqyrtojnë krijimin e rezervave strategjike të përbashkëta. Gjithashtu do të studiohet mundësia e eksporteve afatgjata të gazit natyror të lëngshëm (LNG) kanadez drejt Europës.
Bashkëpunimi pritet të zgjerohet edhe në teknologji. BE-ja dhe Kanadaja synojnë të punojnë së bashku për sigurinë e inteligjencës artificiale, qarkullimin e besueshëm të të dhënave dhe qeverisjen digjitale, ndërsa në samit pritet të nisin negociatat për pjesëmarrjen e Kanadasë në Galileo, programi europian i navigimit satelitor.
Në kërkim dhe arsim, Kanadaja do të lëvizë drejt përfshirjes në Horizon Europe dhe pritet të hapë bisedimet për t’iu bashkuar Erasmus+. Palët duan gjithashtu të lehtësojnë lëvizjen përtej Atlantikut të të rinjve dhe punonjësve me kualifikim të lartë.
Partneriteti do të shtrihet edhe në siguri, me bashkëpunim më të ngushtë për sigurinë kibernetike, sigurinë e brendshme, përgatitjen ndaj pandemive dhe reagimin ndaj fatkeqësive. Po shqyrtohen gjithashtu mekanizma të rinj për konsultime të rregullta politike dhe ministrore mes dy palëve.
Nisma vjen pasi presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, propozoi në shtator krijimin e një forme të paprecedentë “anëtarësimi të asociuar” për Kanadanë. Megjithatë, ky term nuk figuron në draftin e parë të deklaratës së samitit. Edhe pala kanadeze është treguar e rezervuar ndaj përdorimit të këtij përcaktimi pa u sqaruar më parë se çfarë të drejtash dhe detyrimesh do të sillte konkretisht.
Propozimi ka ngritur pikëpyetje edhe brenda BE-së për raportin e një formule të tillë me procesin e zgjerimit. Komisioni ua ka bërë të qartë vendeve anëtare se një marrëdhënie e re me Kanadanë nuk synon të ndryshojë apo pengojë procesin e anëtarësimit të vendeve kandidate europiane.
Drafti është ende në diskutim dhe pritet të ndryshojë në javët e ardhshme, pas komenteve të vendeve anëtare dhe palës kanadeze, përpara samitit të Montrealit.
Burimi: Rapporteur
