Shtetet e Bashkuara po ndërmarrin një nga ristrukturimet më të dukshme të niveleve të larta të forcave të armatosura në vitet e fundit. Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, ka njoftuar një reduktim prej 20% të numrit të gjeneralëve dhe admiralëve, si pjesë e një programi më të gjerë për ndryshimin e strukturës, kulturës dhe prioriteteve të ushtrisë amerikane.
Njoftimi u bë gjatë fjalimit të tij “State of the Force” në bazën e Trupave të Marinës në Quantico, Virginia, ku Hegseth iu drejtua oficerëve të rinj dhe drejtuesve të niveleve të ndryshme të forcave të armatosura.
Sipas Hegseth, 10% e gjeneralëve dhe admiralëve janë larguar tashmë, ndërsa 10% të tjera të posteve të larta janë eliminuar ose reduktuar. Në total, kjo përbën një shkurtim prej 20% të strukturës së këtyre niveleve drejtuese.
Sekretari i Mbrojtjes e paraqiti masën si një çështje përgjegjshmërie institucionale dhe jo thjesht si një reduktim administrativ. Kritikët, ndërkohë, e kanë përshkruar atë si një pastrim të niveleve drejtuese dhe kanë ngritur pyetje mbi ndikimin që mund të ketë në stabilitetin dhe profesionalizmin e komandës ushtarake.
Nga hierarkia tradicionale drejt një ushtrie më të vogël dhe më teknologjike
Ndryshimi nuk kufizohet vetëm te numri i gjeneralëve.
Hegseth ka argumentuar se ushtria amerikane duhet të përshtatet me një realitet të ri ku dronët, inteligjenca artificiale, sistemet autonome dhe robotika po ndryshojnë mënyrën se si zhvillohen konfliktet moderne.
Në këtë kuadër, Pentagoni do të krijojë një komandë të re me katër yje të fokusuar në luftën autonome dhe robotike, me synimin për të përshpejtuar zhvillimin dhe përdorimin e teknologjive të reja në fushën e betejës.
Hegseth e lidhi këtë ndryshim edhe me mësimet e luftës në Ukrainë, ku përdorimi masiv i dronëve ka transformuar taktikat në terren. Sipas tij, çështja nuk është se cili lloj droni fiton një luftë, por se sa shpejt një ushtri mund të përshtatet dhe të ndërtojë sisteme që i përgjigjen ndryshimit të vazhdueshëm të fushëbetejës.
Musk, Gingrich dhe lufta e së ardhmes
Një tjetër element i rëndësishëm i reformës është krijimi i një grupi pune për të studiuar të ardhmen e luftës.
Në këtë projekt do të përfshihen figura të njohura të teknologjisë dhe politikës amerikane, ndër të cilët Elon Musk dhe sipërmarrësi i teknologjisë së mbrojtjes Palmer Luckey, bashkëthemelues i Anduril.
Fokusi do të jetë te zhvillimi dhe vendosja në përdorim e armëve dhe sistemeve të gjeneratës së ardhshme, përfshirë teknologjitë autonome dhe inteligjencën artificiale.
Përplasja mbi “pastrimin” e niveleve të larta
Megjithatë, ristrukturimi ka shkaktuar debat të fortë politik në Uashington.
Sipas raportimeve amerikane, që nga fillimi i administratës së dytë Trump në vitin 2025, një numër i konsiderueshëm drejtuesish të lartë ushtarakë janë shkarkuar, janë shtyrë drejt pensionit ose nuk janë promovuar. Mes tyre kanë qenë drejtues të niveleve më të larta të ushtrisë, marinës dhe forcave të tjera.
Demokratët në Kongres kanë shprehur shqetësimin se procesi mund të politizojë hierarkinë ushtarake. Senatori Jack Reed, anëtar i rangut më të lartë demokrat në Komitetin e Shërbimeve të Armatosura të Senatit, ka kërkuar që administrata të konsultohet me Kongresin dhe të shpjegojë arsyetimin për shkarkimet dhe reduktimet e posteve.
Nga ana tjetër, disa republikanë kanë kërkuar më shumë informacion përpara se të gjykojnë reformën. Senatori Mike Rounds ka deklaruar se nëse synimi është thjesht eliminimi i një strukture tepër të rënduar në majë, mund të ketë një argument për këtë, por se ai dëshiron të shohë më parë detajet e planit.
Një ushtri që kërkon të ndryshojë para se të ndryshojë lufta
Në thelb, ajo që po ndodh në Pentagon është më shumë sesa një reduktim numerik.
Administrata Trump dhe Hegseth po përpiqen të ndryshojnë mënyrën se si organizohet, komandohet dhe konceptohet ushtria amerikane: më pak nivele drejtuese, më pak struktura burokratike dhe më shumë investim në teknologjitë që mund të përcaktojnë konfliktet e ardhshme.
Një ushtri moderne ka nevojë për inovacion dhe përshtatje teknologjike. Në të njëjtën kohë, një organizatë ushtarake mbështetet mbi vazhdimësinë e komandës, përvojën profesionale dhe institucionet e saj. Sa më agresiv të jetë ritmi i ndryshimit, aq më e rëndësishme bëhet pyetja nëse reforma po forcon strukturën apo po krijon një periudhë të gjatë pasigurie brenda saj.
Me rreth 800 poste gjeneralësh dhe oficerësh të rangjeve të larta, një reduktim prej 20% është i konsiderueshëm. Sipas planit të shpallur, objektivi është që reduktimi të përfundojë deri më 1 janar 2027.
Në të njëjtën kohë, Pentagoni po përgatitet të investojë më shumë në autonominë e sistemeve, robotikë, dronë dhe inteligjencë artificiale.
Nëse kjo reformë do të sjellë një strukturë më të efektshme apo do të krijojë kosto të reja institucionale, do të varet nga mënyra se si do të zbatohet në praktikë. Për momentin, ajo shënon një nga ndryshimet më të mëdha në organizimin e elitës komanduese amerikane dhe një sinjal të qartë se Pentagoni po kërkon të përgatitet për luftën e së ardhmes, jo vetëm për luftën e së kaluarës.
