Pesë vende të Bashkimit Europian kanë kërkuar që Mbretëria e Bashkuar të paguajë për t’u rikthyer në tregun e përbashkët europian të energjisë elektrike. Belgjika, Gjermania, Danimarka, Luksemburgu dhe Holanda kërkojnë që Londra të kontribuojë financiarisht në fondet e zhvillimit rajonal të BE-së, në këmbim të përfitimeve ekonomike që do të siguronte nga integrimi energjetik me bllokun europian.
Drejtuesit e pesë vendeve i janë drejtuar presidentes së Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, dhe presidentit të Këshillit Europian, António Costa, duke kërkuar që kontributi financiar britanik të vendoset si kusht në negociatat për tregun e energjisë.
Kërkesa vjen vetëm pak ditë përpara samitit BE–Mbretëri e Bashkuar, të planifikuar për 20 nëntor, ku pritet të diskutohet thellimi i marrëdhënieve mes dy palëve pas Brexit-it.
“Një marrëveshje për një kontribut të përshtatshëm financiar nga Mbretëria e Bashkuar, me qëllim zvogëlimin e pabarazive ekonomike, sociale dhe territoriale ndërmjet rajoneve të Bashkimit Europian, duhet të lidhet me integrimin e saj në tregun europian të energjisë elektrike”, thuhet në letër.
Dokumenti është nënshkruar nga kryeministri belg Bart De Wever, kancelari gjerman Friedrich Merz, kryeministrja daneze Mette Frederiksen, kryeministri i Luksemburgut Luc Frieden dhe kryeministri holandez Rob Jetten.
Sipas Euronews, edhe një projektdeklaratë e përbashkët BE–Britani sugjeron se udhëheqësit europianë mbështesin në parim idenë e një kontributi britanik në fondet e kohezionit. Megjithatë, dokumenti mund të ndryshojë përpara samitit.
Nga ana tjetër, qeveria britanike ka bërë të ditur se negociatat vazhdojnë dhe se ende nuk është rënë dakord për ndonjë shumë konkrete.
Zëvendësministri britanik për Sigurinë Energjetike dhe Objektivin e Emetimeve Neto Zero, Martin McCluskey, ka theksuar se çdo pagesë e mundshme duhet të justifikohet nga përfitimet ekonomike për Mbretërinë e Bashkuar.
Një model që mund të ndiqet është ai i Norvegjisë, e cila merr pjesë në tregun e brendshëm europian përmes Zonës Ekonomike Europiane dhe kontribuon financiarisht në zhvillimin e rajoneve më pak të pasura.
Aktualisht, Norvegjia paguan rreth 391 milionë euro në vit përmes këtyre mekanizmave financiarë.
Megjithatë, bashkëpunimi energjetik nuk shihet vetëm si çështje financiare. Pesë vendet europiane theksojnë se një marrëveshje me Britaninë do të rriste sigurinë energjetike, do të përmirësonte tregtinë ndërkufitare të energjisë elektrike dhe do të ndihmonte në uljen e varësisë nga lëndët djegëse fosile.
Një rëndësi të veçantë ka Deti i Veriut, ku BE-ja dhe Britania synojnë të zhvillojnë projekte të përbashkëta energjetike, përfshirë kapacitete të mëdha të prodhimit të energjisë nga era në det.
Në letër përmenden ambicie për zhvillimin e deri në 100 gigavatëve projekte të përbashkëta dhe 300 gigavatëve kapacitet energjetik nga era në det.
Sipas pesë udhëheqësve europianë, integrimi i tregjeve të energjisë është thelbësor për ta shndërruar rajonin e Detit të Veriut në një nga qendrat më të mëdha të energjisë së pastër në botë.
Tashmë, çështja mbetet në tryezën e negociatave: Britania kërkon përfitimet e bashkëpunimit energjetik me BE-në, ndërsa disa prej vendeve më të fuqishme europiane kërkojnë që ky bashkëpunim të shoqërohet edhe me detyrime financiare.
Burimi: Euronews
