Macja shtëpiake nuk ka mbërritur në Evropë gjatë periudhës së Neolitit, së bashku me fermerët e parë që migruan nga Lindja e Mesme, siç mendohej prej kohësh. Sipas një studimi të ri gjenetik, macet u sollën më vonë – rreth 2.000 vjet më parë – nga Afrika e Veriut dhe u përhapën më pas përgjatë territoreve të Perandorisë Romake, duke ndjekur lëvizjet e ushtrisë dhe tregtinë.
Në këtë përfundim ka arritur një ekip ndërkombëtar studiuesish, i udhëhequr nga antropologu Claudio Ottoni dhe biologu Marco De Martino të Universitetit të Romës “Tor Vergata”, pas analizës së 87 gjenomeve të maceve të lashta dhe moderne. Rezultatet janë botuar në revistën prestigjioze Science.
Studimet e mëparshme kishin treguar se një nga pararendësit kryesorë të maceve të sotme është macja e egër afrikane (Felis lybica lybica), e cila jeton në Afrikën e Veriut dhe Lindjen e Afërt. Një zbulim i rëndësishëm arkeologjik – varri i një maceje pranë një skeleti njerëzor që daton rreth vitit 7500 para Krishtit në Qipro – kishte çuar në idenë se macet mund të jenë zbutur në Levant gjatë Neolitit dhe mund të jenë përdorur për të kontrolluar brejtësit dhe dëmtuesit në fushat e drithit.
Një teori tjetër e njohur e vendoste origjinën e zbutjes së maceve në Egjiptin faraonik, rreth vitit 2200 para Krishtit, ndërsa provat arkeologjike sugjeronin se përpjekjet mund të kenë qenë edhe më të hershme, rreth vitit 3700 para Krishtit, siç tregojnё varret e gjashtë maceve në Hierakonpolis.
“Rezultatet tona sugjerojnë se përhapja e maceve shtëpiake ndodhi disa mijëvjeçarë pas Neolitit, me shumë gjasa duke ardhur nga Afrika e Veriut dhe jo nga Levanti,” shpjegon Ottoni. Sipas tij, qytetërimet mesdhetare të mijëvjeçarit të parë para Krishtit luajtën një rol kyç në zhvendosjen e maceve, duke përfshirë të paktën dy popullata të ndryshme gjenetike.
Njëra popullatë, tha ai, mund të ketë përfshirë mace të egra të Afrikës veriperëndimore që u sollën në Sardenjë, duke krijuar popullatat e sotme të maceve të egra në ishull. Popullata e dytë u përhap në periudhën e Perandorisë Romake dhe kontribuoi drejtpërdrejt në formimin gjenetik të maceve moderne shtëpiake në Evropë.
(Pёrshtatur nga ANSA)
